Thương mại điện tử Trung Quốc chuyển sang giai đoạn mới sau cuộc chiến giá giao hàng

Cuộc chiến trợ giá giao hàng giữa các gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc có thể đã lắng dịu, nhưng di sản lớn nhất của nó là sự thay đổi vĩnh viễn trong kỳ vọng của người tiêu dùng, khi các mặt hàng từ đồ điện tử đến thuốc men giờ đây có thể được giao đến tay trong vòng một giờ.

Sau một năm mà Meituan, Alibaba và JD.com chi hàng tỷ USD vào các chương trình giảm giá, miễn phí vận chuyển và ưu đãi cho người bán, "bán lẻ tức thì" (instant retail) đã nổi lên như một chiến trường mới trong lĩnh vực mua sắm trực tuyến.

Di sản từ cuộc chiến trợ giá

Các nhà phân tích cho rằng, dù cuộc chiến trợ giá đã giúp tiêu thụ hàng tỷ sản phẩm đồ uống, mục tiêu lớn hơn của các công ty là thay đổi thói quen mua sắm, đặc biệt là ở các thành phố lớn. Tại đây, người tiêu dùng ngày càng mong đợi các mặt hàng đa dạng như thực phẩm và mỹ phẩm sẽ đến tay trong vòng 60 phút.

Giám đốc Tài chính Meituan, ông Shaohui Chen, nhận định trong một buổi báo cáo kết quả kinh doanh: "Thương mại nhanh đã định hình lại một cách cơ bản kỳ vọng của người tiêu dùng về sự tiện lợi và độ tin cậy. Đây là một sự thay đổi lối sống không thể đảo ngược."

Theo nghiên cứu của Bộ Thương mại Trung Quốc, thị trường bán lẻ tức thì dự kiến sẽ đạt giá trị 1,2 nghìn tỷ nhân dân tệ (178 tỷ USD) vào cuối năm nay và tăng trưởng với tốc độ trung bình hàng năm là 12,6% cho đến năm 2030.

Chi phí đắt đỏ và sự can thiệp của chính phủ

Ad

Cuộc chiến trợ giá đã phải trả một cái giá đắt. Năm ngoái, Meituan đã chuyển từ lãi sang lỗ, lợi nhuận của Alibaba sụt giảm và lợi nhuận của JD.com gần như bốc hơi. Các doanh nghiệp đối tác như Luckin Coffee cũng báo cáo doanh số sụt giảm sau khi các chương trình trợ giá kết thúc, do phải so sánh với mức nền cao của năm trước.

Cơ quan quản lý thị trường Trung Quốc đã nhiều lần triệu tập các công ty như Meituan, JD.com và Alibaba để cảnh báo về các hành vi cạnh tranh và yêu cầu bảo vệ tốt hơn cho người tiêu dùng, người bán và người giao hàng. Theo nhà phân tích Zhu Danpeng, "cuộc cạnh tranh giữa các nền tảng đã kết thúc sau sự can thiệp cứng rắn của chính phủ."

Mặt trận mới: Cuộc đua hạ tầng logistics

Báo cáo tài chính quý II cho thấy các nền tảng đã chuyển trọng tâm từ việc thu hút người dùng bằng trợ giá sang việc tăng lợi nhuận thông qua mảng bán lẻ tức thì rộng lớn hơn. Giai đoạn cạnh tranh mới này sẽ được quyết định bởi hạ tầng logistics thay vì ngân sách marketing.

• Doanh thu bán lẻ tức thì tại Alibaba đã tăng vọt 45% so với cùng kỳ năm trước, đạt 53,3 tỷ nhân dân tệ.
• JD.com cho biết khoản lỗ trong phân khúc này đã thu hẹp đáng kể.
• Meituan, với mạng lưới người bán và tài xế lớn nhất, đã có lãi trở lại lần đầu tiên sau gần một năm khi chi tiêu cho trợ giá giảm bớt.

Thay vì tung ra các chương trình giảm giá, các công ty đang đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng. Meituan đang xây dựng các siêu thị để mở rộng kinh doanh hàng tạp hóa, trong khi Alibaba và JD.com đang mở các "cửa hàng chỉ phục vụ đơn online" (dark stores) và "kho hàng siêu tốc" (lightning warehouses) ở các khu dân cư đông đúc để đáp ứng các đơn hàng trong vòng một giờ. Theo ông Liu Xingliang, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Internet Trung Quốc, ngành công nghiệp đã "chuyển từ giai đoạn đầu thu hút người dùng bằng trợ giá sang giai đoạn thứ hai là giữ chân người dùng, mở rộng nguồn cung và tính toán hiệu quả kinh tế trên từng đơn hàng."