อีคอมเมิร์ซจีนเปลี่ยนเกม: 'Instant Retail' สมรภูมิใหม่หลังสงครามราคาเดลิเวอรี

สงครามการอุดหนุนราคาอย่างหนักในตลาดบริการส่งอาหารของจีนได้คลี่คลายลงแล้ว แต่ผลกระทบที่เกิดขึ้นได้เปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของตลาดอีคอมเมิร์ซไปอย่างถาวร โดยได้สร้างมาตรฐานความคาดหวังใหม่ของผู้บริโภค และผลักดันให้เกิดสมรภูมิรบใหม่ที่เรียกว่า "การค้าปลีกทันที" (Instant Retail) ซึ่งเป็นการแข่งขันจัดส่งสินค้าหลากหลายประเภทถึงมือผู้บริโภคภายในหนึ่งชั่วโมง

สมรภูมิใหม่: การค้าปลีกทันที

หลังจากการทุ่มงบประมาณหลายพันล้านดอลลาร์ไปกับคูปอง ส่วนลด และการจูงใจร้านค้าโดยยักษ์ใหญ่อย่าง Meituan, Alibaba และ JD.com ปัจจุบันการแข่งขันได้เปลี่ยนจากการส่งอาหารไปสู่ตลาดที่กว้างขึ้นครอบคลุมตั้งแต่สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องสำอาง ไปจนถึงยา ซึ่งผู้บริโภคในเมืองใหญ่คาดหวังว่าจะได้รับสินค้าภายใน 60 นาที

ข้อมูลจากกระทรวงพาณิชย์จีนคาดการณ์ว่า ตลาดการค้าปลีกทันทีจะมีมูลค่าสูงถึง 1.2 ล้านล้านหยวน (ประมาณ 178,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ภายในสิ้นปีนี้ และจะเติบโตในอัตราเฉลี่ย 12.6% ต่อปีไปจนถึงปี 2030 Shaohui Chen ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเงินของ Meituan กล่าวว่า "Quick commerce ได้เปลี่ยนความคาดหวังของผู้บริโภคในด้านความสะดวกสบายและความน่าเชื่อถือไปโดยพื้นฐานแล้ว และเป็นการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตที่ไม่สามารถย้อนกลับได้"

ผลพวงจากสงครามราคาที่สิ้นสุด

สงครามราคาที่ผ่านมาส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อทุกฝ่าย แม้ผู้บริโภคจะได้รับประโยชน์ แต่ก็สร้างความเสียหายให้กับผู้ประกอบการร้านอาหารรายย่อย ขณะที่ตัวแพลตฟอร์มเองก็มีผลประกอบการที่ย่ำแย่ลง โดย Meituan พลิกมาขาดทุน Alibaba มีกำไรลดลง และกำไรของ JD.com แทบจะหายไปทั้งหมดในปีที่แล้ว

Ad

การแข่งขันที่ดุเดือดยังทำให้ส่วนแบ่งตลาดเปลี่ยนแปลงไป รายงานของ Goldman Sachs ในเดือนเมษายนระบุว่า ส่วนแบ่งตลาดส่งอาหารของ Meituan ลดลงจากระดับ 75-80% ที่เคยมีก่อนสงครามราคา อย่างไรก็ตาม เมื่อมองในภาพรวมของตลาด Instant Retail ข้อมูลจาก Analysys ในไตรมาสที่ 2 แสดงให้เห็นว่าการแข่งขันมีความใกล้เคียงกันมาก:

• Taobao Instant Commerce (Alibaba): 45.7%
• Meituan: 45.3%
• JD.com: 7.7%

ก้าวต่อไป: แข่งขันด้านโครงสร้างพื้นฐาน

ผลประกอบการไตรมาส 2 ล่าสุดบ่งชี้ว่า แพลตฟอร์มต่างๆ ได้เปลี่ยนกลยุทธ์จากการทุ่มเงินอุดหนุนเพื่อดึงดูดผู้ใช้ มาเป็นการสร้างความสามารถในการทำกำไรผ่านตลาด Instant Retail ที่กว้างขึ้น โดยรายได้จากกลุ่มธุรกิจนี้ของ Alibaba เติบโตถึง 45% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า แตะระดับ 5.33 หมื่นล้านหยวน ขณะที่ Meituan กลับมามีกำไรโดยรวมได้เป็นครั้งแรกในรอบเกือบปีหลังลดค่าใช้จ่ายด้านการอุดหนุนลง

Liu Xingliang ผู้อำนวยการศูนย์ข้อมูลอินเทอร์เน็ตจีน (Data Centre of China Internet) กล่าวว่า "อุตสาหกรรมได้ก้าวจากขั้นแรกของการดึงดูดผู้ใช้ด้วยเงินอุดหนุน ไปสู่ขั้นที่สองคือการรักษาผู้ใช้ ขยายอุปทาน และคำนวณเศรษฐศาสตร์ในระดับคำสั่งซื้อ" การแข่งขันในระยะที่สองนี้จะเน้นไปที่การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานด้านโลจิสติกส์ เช่น การสร้าง "ร้านค้าไร้หน้าร้าน" (dark stores) และ "คลังสินค้าความเร็วสูง" (lightning warehouses) ในย่านที่มีประชากรหนาแน่น เพื่อสร้างความได้เปรียบในการจัดส่งที่รวดเร็วและยั่งยืนกว่าการให้ส่วนลดเพียงอย่างเดียว