Story
Hoạt động của Tesla tại Trung Quốc cản đường thương vụ sáp nhập tiềm năng với SpaceX
Triển vọng về một cuộc sáp nhập giữa hai công ty tỷ đô của Elon Musk là Tesla và SpaceX đang gặp phải một rào cản lớn: hoạt động kinh doanh xe điện rộng khắp của Tesla tại Trung Quốc. Sự phụ thuộc này có thể gây ra những phức tạp nghiêm trọng cho các hợp đồng nhạy cảm của SpaceX với chính phủ Hoa Kỳ.
Rào cản an ninh quốc gia
Theo Reuters, việc kết hợp một công ty phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc về sản xuất và bán hàng (Tesla) với một công ty ngày càng dựa vào các hợp đồng quốc phòng và chính phủ Hoa Kỳ (SpaceX) sẽ làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về an ninh quốc gia. SpaceX đã thu về khoảng 1/5 doanh thu năm 2025 từ các cơ quan liên bang Hoa Kỳ, theo hồ sơ IPO của công ty.
Do đó, bất kỳ thỏa thuận sáp nhập nào liên quan đến hoạt động của Tesla tại Trung Quốc đều có thể phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ từ các nhà quản lý ở Washington. Gần đây, The Wall Street Journal đã đưa tin rằng các giám đốc điều hành của Tesla được yêu cầu chuẩn bị cho việc tách riêng mảng kinh doanh tại Trung Quốc, mặc dù Elon Musk đã phủ nhận thông tin này.
Các kịch bản tách riêng
Các nhà phân tích cho rằng việc tách riêng hoạt động tại Trung Quốc có thể là một con đường để dọn đường cho một cuộc sáp nhập "sạch sẽ hơn" tại Hoa Kỳ. Seth Goldstein, nhà phân tích của Morningstar, đã vạch ra ba kịch bản chính:
- Tách công ty (spinoff): Tesla vẫn giữ phần lớn lợi ích kinh tế.
- Bán kèm thỏa thuận cấp phép: Bán mảng kinh doanh nhưng đi kèm các hợp đồng cấp phép thương hiệu và công nghệ dài hạn.
- Bán hoàn toàn: Bán đứt hoạt động tại Trung Quốc, có thể cho một nhà sản xuất ô tô khác.
Brian Mulberry, chiến lược gia thị trường tại Zacks Investment Management, một nhà đầu tư của Tesla, cho rằng việc này có thể giảm bớt sự giám sát pháp lý từ cả Washington và Bắc Kinh. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra những thách thức về quản trị tại Trung Quốc.
AdThách thức và rủi ro
Việc tách rời hoạt động của Tesla tại Trung Quốc phức tạp hơn nhiều so với vẻ ngoài. Nhà máy Gigafactory Thượng Hải không chỉ là nhà máy lớn nhất và năng suất nhất của Tesla mà còn là trung tâm xuất khẩu chính cho nhiều khu vực. Bill Russo, người sáng lập công ty tư vấn Automobility tại Thượng Hải, chỉ ra rằng thách thức thực sự nằm ở việc gỡ rối các mối liên kết phức tạp về phần mềm, sở hữu trí tuệ, hệ thống AI, quản trị dữ liệu và chuỗi cung ứng.
Hơn nữa, một thực thể độc lập tại Trung Quốc gần như chắc chắn sẽ cần sự chấp thuận của chính phủ, và có khả năng các nhà lãnh đạo Trung Quốc sẽ yêu cầu có ghế trong hội đồng quản trị. Các thỏa thuận cấp phép công nghệ, chẳng hạn như nâng cấp phần mềm tự lái, cũng có thể vi phạm các quy định của Hoa Kỳ về chuyển giao công nghệ.
Tác động đến nhà đầu tư
Quan điểm của các nhà đầu tư về vấn đề này cũng bị chia rẽ. Một số lo ngại rằng việc tách khỏi Trung Quốc sẽ khiến Tesla mất đi năng lực sản xuất quy mô lớn và hiệu quả. Một nhà đầu tư giấu tên cho biết: "Họ sẽ sản xuất xe ở đâu?"
Tuy nhiên, những người khác lại cho rằng giá trị của Tesla không nằm ở mảng kinh doanh ô tô truyền thống, mà ở tầm nhìn của Musk về robot và công nghệ tự lái. Steve Greenfield, người sáng lập quỹ Automotive Ventures, nhận định rằng nếu mục tiêu cuối cùng là sáp nhập với SpaceX và chuyển đổi sang robot hình người trong 5-10 năm tới, Tesla có thể sẽ ít quan tâm hơn đến "những tác động thương hiệu ngắn hạn" từ việc rời khỏi Trung Quốc.