Panama xem xét thành lập công ty khai thác quốc doanh để mở lại mỏ đồng Cobre Panama

Panama đang xem xét khả năng thành lập một công ty khai thác mỏ thuộc sở hữu nhà nước để hợp tác với công ty First Quantum của Canada, nhằm mở đường cho việc tái khởi động mỏ đồng Cobre Panama. Theo hai nguồn tin am hiểu về vấn đề này tiết lộ với Reuters, đây là một tín hiệu cho thấy sự thay đổi chính sách tiềm tàng sau khi mỏ này bị đóng cửa vào năm 2023.

Các phương án đang được cân nhắc

Một trong những đề xuất chính đang được xem xét là mô hình hợp tác công-tư (PPP) giữa một thực thể do nhà nước Panama sở hữu và First Quantum, trong đó công ty Canada sẽ giữ quyền kiểm soát hoạt động. Theo một nguồn tin, trong kịch bản này, First Quantum có thể nắm giữ 60% đến 65% cổ phần, còn Panama sở hữu từ 35% đến 40%.

• Tỷ lệ cổ phần cao hơn của First Quantum được cho là để bù đắp cho các khoản đầu tư mà công ty đã thực hiện vào mỏ.
• Một phương án khác đang được cân nhắc là cho First Quantum thuê lại mỏ, và chính phủ sẽ nhận được các khoản thanh toán tiền bản quyền và thu thuế từ doanh thu.

Việc thành lập một công ty nhà nước có thể là một giải pháp pháp lý để lách luật năm 2023 của Panama cấm cấp các giấy phép khai thác mới. Một người am hiểu về khung pháp lý của Panama cho biết luật này không rõ ràng về việc cấp phép cho một thực thể thuộc sở hữu nhà nước.

Bối cảnh kinh tế và động lực chính sách

Ad

Mỏ Cobre Panama, một trong những mỏ đồng lớn nhất thế giới, đã bị đóng cửa vào năm 2023 sau khi Tòa án Tối cao Panama ra phán quyết hợp đồng 20 năm của First Quantum là vi hiến. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh có sự phản đối rộng rãi của công chúng về các vấn đề môi trường và quản trị.

Việc đóng cửa mỏ đã gây ra tác động kinh tế đáng kể, làm mất 4,5% GDP của Panama, theo dữ liệu của IMF. Đối với First Quantum, mỏ này chiếm tới 40% doanh thu của công ty, trong khi nguồn cung đồng toàn cầu cũng bị ảnh hưởng hơn 1%. Hiện tại, với tỷ lệ thất nghiệp khoảng 10% và giá đồng gần mức kỷ lục, việc mở lại mỏ có thể trở nên hấp dẫn hơn đối với chính phủ.

Tác động và các bước tiếp theo

Việc tái khởi động mỏ sẽ là một cú hích lớn cho First Quantum, giúp công ty phục hồi sau các khoản nợ. Trong khi đó, thị trường đồng toàn cầu sẽ có thêm một nguồn cung quan trọng trong bối cảnh nguồn cung đang thiếu hụt. Gần đây, chính phủ Panama đã có những động thái tích cực, cho phép công ty bán lượng tinh quặng đồng còn lại, khởi động lại nhà máy điện và hoàn tất một cuộc kiểm toán môi trường với điểm tuân thủ là 88%.

First Quantum cũng đã tạm dừng vụ kiện trọng tài đòi Panama bồi thường 20 tỷ USD. Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Panama, Julio Molto, cho biết chính phủ sẽ đưa ra quyết định cuối cùng vào cuối năm nay và khẳng định Panama sẽ có "toàn quyền chủ quyền" trong vấn đề này.