Cuộc đua AI định hình lại thị trường vận tải hàng không châu Á, thay thế thương mại điện tử

Cuộc đua toàn cầu xây dựng trí tuệ nhân tạo (AI) đang vẽ lại bản đồ vận tải hàng không của châu Á, thúc đẩy các hãng bay tái cấu trúc mạng lưới xung quanh các trung tâm sản xuất chất bán dẫn, trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới mất đà tăng trưởng.

Không giống như sự bùng nổ bưu kiện sau đại dịch, nhu cầu liên quan đến cơ sở hạ tầng AI được củng cố bởi các đơn đặt hàng chip nhớ và bộ xử lý tiên tiến kéo dài nhiều năm, cùng với hàng trăm tỷ USD đầu tư vào các trung tâm dữ liệu, theo các hãng hàng không và công ty logistics.

AI trở thành động lực tăng trưởng mới

Sự chuyển dịch này được thể hiện rõ nét qua kết quả kinh doanh của Korean Air Lines. Doanh thu vận tải hàng hóa của hãng đã tăng vọt 46% trong quý II lên 1,54 nghìn tỷ won (1,07 tỷ USD), chủ yếu nhờ vào các lô hàng chip AI, giá đỡ máy chủ và hạ tầng trung tâm dữ liệu. Hãng cho biết các mặt hàng này đã thay thế hàng hóa thương mại điện tử từ Trung Quốc để trở thành động lực tăng trưởng chính.

Ông Jaedong Eum, Phó chủ tịch điều hành và Giám đốc kinh doanh hàng hóa của Korean Air, cho biết hàng hóa công nghệ cao tiên tiến "đã nhanh chóng mở rộng thành động lực tăng trưởng cốt lõi". Nhu cầu này có tính dự báo cao, với các đơn đặt hàng chip nhớ băng thông cao và bộ xử lý đã kéo dài từ hai đến ba năm tới.

Trong khi đó, động lực từ thương mại điện tử đang suy yếu. Theo Xeneta, một công ty phân tích vận tải, xuất khẩu hàng hóa giá trị thấp và thương mại điện tử của Trung Quốc đã giảm 7% trong tháng 5, đánh dấu tháng giảm thứ sáu liên tiếp. Điều này xảy ra sau khi Mỹ và châu Âu thắt chặt các quy định miễn thuế đối với hàng nhập khẩu giá trị thấp.

• Doanh số bán dẫn toàn cầu: Tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước trong tháng 4, mức tăng trưởng mạnh nhất kể từ khi dữ liệu được ghi nhận vào năm 1986, theo Xeneta.
• Thương mại điện tử: Niall van de Wouw, Giám đốc vận tải hàng không của Xeneta, nhận định: "Thương mại điện tử từng là trụ cột tăng trưởng lớn nhất của vận tải hàng không, nhưng điều đó không còn đúng nữa."

Các tuyến bay được tái định hình

Ad

Sự thay đổi về cơ cấu hàng hóa đang vẽ lại các tuyến đường thương mại trên khắp châu Á. Các trung tâm sản xuất chính bao gồm Nhật Bản (thiết bị sản xuất bán dẫn), Hàn Quốc (chip nhớ tiên tiến), và Đài Loan (sản xuất chip hàng đầu). Việt Nam, Malaysia, Thái Lan và Singapore đang nổi lên như những trung tâm sản xuất và lắp ráp quan trọng cho máy chủ AI.

Các hãng hàng không đang nhanh chóng tái tổ chức để đáp ứng dòng chảy hàng hóa mới:

• Japan Airlines cho biết các sản phẩm công nghệ chiếm khoảng 80% mức tăng xuất khẩu hàng không từ châu Á (không bao gồm Trung Quốc) trong năm qua. Hãng đã mở rộng các dịch vụ máy bay chở hàng kết nối các trung tâm bán dẫn như Đài Bắc, Bangkok và Hà Nội với sân bay Narita ở Tokyo.
• China Airlines (Đài Loan) đã bổ sung các chuyến bay chở hàng đến Đông Nam Á và cho biết nhu cầu liên quan đến AI đã giúp tăng sản lượng hàng hóa 8,1% trong nửa đầu năm.
• EVA Airways tiết lộ các lô hàng liên quan đến AI hiện chiếm tới một nửa doanh thu vận tải hàng hóa của hãng.

Thách thức và triển vọng

Phần cứng AI đòi hỏi cách xử lý khác biệt do các lô hàng thường bao gồm thiết bị sản xuất bán dẫn tinh vi, bộ xử lý đồ họa và toàn bộ giá đỡ máy chủ có giá trị cao. Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) ước tính hàng hóa liên quan đến AI chiếm 53,5% giá trị hàng hóa vận chuyển bằng đường hàng không vào năm 2025 nhưng chỉ chiếm 7% về khối lượng.

Sự gia tăng này cũng đang gây áp lực lên cơ sở hạ tầng. Dimerco Express Group cho biết các lô hàng AI và bán dẫn đã khiến trung tâm hàng hóa hàng không Đài Bắc hoạt động hết công suất trong tháng 7. Tuy nhiên, triển vọng vẫn rất tích cực. "Khi các công ty công nghệ lớn giới thiệu bộ xử lý AI thế hệ tiếp theo và tiếp tục các cam kết hạ tầng dài hạn, chúng tôi dự đoán nhu cầu vận tải hàng hóa mạnh mẽ sẽ kéo dài đến hết nửa cuối năm 2026," ông Eum của Korean Air nhận định.