Đảng Dân chủ tại Hạ viện Mỹ tìm cách chặn thỏa thuận hạt nhân với Ả Rập Xê-út

Các nhà lập pháp Đảng Dân chủ tại Hạ viện Mỹ đã đưa ra một nghị quyết không tán thành nhằm ngăn chặn thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự của Tổng thống Donald Trump với Ả Rập Xê-út, viện dẫn những lo ngại nghiêm trọng về phổ biến vũ khí hạt nhân trong khu vực.

Lo ngại về phổ biến vũ khí hạt nhân

Theo hãng tin Reuters, các nhà lập pháp Dân chủ hàng đầu hôm thứ Năm đã bày tỏ quan ngại rằng thỏa thuận này không ngăn cản Ả Rập Xê-út làm giàu uranium hoặc tái chế chất thải hạt nhân. Đây là hai con đường tiềm năng để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Trong một tuyên bố chung, các Dân biểu Gregory Meeks, Brad Sherman, John Garamendi và Don Beyer nhấn mạnh: "Một khu vực vốn đã bị kìm kẹp bởi xung đột và leo thang không cần thêm một cường quốc hạt nhân nữa." Họ chỉ ra rằng thỏa thuận với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất năm 2009 đã bao gồm các biện pháp bảo vệ này, được gọi là "tiêu chuẩn vàng".

Chính quyền Trump phản bác rằng thỏa thuận này có các biện pháp chống phổ biến vũ khí theo yêu cầu của pháp luật. Thỏa thuận được đề xuất đã được gửi đến Quốc hội vào tháng 8, khởi động giai đoạn xem xét kéo dài 90 ngày.

Bối cảnh và tác động kinh tế

Ad

Thỏa thuận hạt nhân kéo dài 30 năm này có giá trị lên tới hàng chục tỷ đô la, liên quan đến việc xây dựng các lò phản ứng AP1000. Dự án này sẽ mang lại lợi ích cho Westinghouse, công ty thuộc sở hữu chung của Cameco (Canada) và Brookfield Asset Management.

Ngoài ra, thỏa thuận còn vướng vào các yếu tố địa chính trị phức tạp. Tổng thống Trump đã tuyên bố thỏa thuận sẽ chỉ có hiệu lực nếu Riyadh bình thường hóa quan hệ với Israel, tuy nhiên các trợ lý quốc hội cho biết không có điều khoản nào trong văn bản thỏa thuận đề cập đến vấn đề này. Các thành viên Quốc hội cũng đã kêu gọi công khai toàn bộ thỏa thuận, bao gồm cả các "thư phụ lục" mật.

Rào cản pháp lý

Nỗ lực của Đảng Dân chủ phải đối mặt với một thách thức lớn. Theo Mục 123 của Đạo luật Năng lượng Nguyên tử năm 1954, các thỏa thuận hợp tác hạt nhân vì mục đích hòa bình sẽ tự động có hiệu lực sau 90 ngày nếu Quốc hội không thông qua được một nghị quyết không tán thành để ngăn chặn chúng.

Thực tế, dù Quốc hội đã thông qua hàng chục nghị quyết không tán thành trong nhiều năm, nhưng chưa có nghị quyết nào liên quan đến năng lượng hạt nhân hoặc hợp tác hạt nhân dân sự được thông qua thành công. Thời điểm cũng là một trở ngại, khi Hạ viện đã nghỉ cho đến sau cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.