อัยการสหรัฐฯ ออกหมายเรียกนักข่าว New York Times ให้การคดีข้อมูลความมั่นคงรั่วไหล

อัยการรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ได้ออกหมายเรียกผู้สื่อข่าวของ New York Times จำนวน 5 คน เพื่อเข้าให้การต่อคณะลูกขุนใหญ่ในแมนฮัตตัน การดำเนินการนี้เกี่ยวข้องกับการที่สำนักข่าวได้รายงานถึงข้อกังวลด้านความปลอดภัยของเครื่องบิน Air Force One ลำใหม่ที่ได้รับบริจาคจากกาตาร์ ซึ่งจุดประกายให้เกิดการถกเถียงครั้งสำคัญเกี่ยวกับการคุ้มครองแหล่งข่าวและเสรีภาพของสื่อมวลชนภายใต้กฎหมายของสหรัฐฯ

เกิดอะไรขึ้น

ตามรายงานของ The New York Times อัยการสหรัฐฯ ประจำเขตแมนฮัตตัน เจย์ เคลย์ตัน ได้ออกหมายเรียกเมื่อวันศุกร์ โดยสั่งให้ผู้สื่อข่าวเข้าให้การในวันพุธในฐานะพยาน "เกี่ยวกับการละเมิดกฎหมายอาญาของรัฐบาลกลาง" ซึ่งเกิดขึ้นหลังจากที่ผู้สื่อข่าวกลุ่มดังกล่าวได้รายงานข่าวเกี่ยวกับข้อบกพร่องด้านความปลอดภัยของเครื่องบิน Boeing 747 ลำใหม่ ซึ่งทำให้ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ต้องใช้เครื่องบินของรัฐบาลลำเก่าในการเดินทางไปต่างประเทศครั้งล่าสุด

โจ คาห์น บรรณาธิการบริหารของ The Times กล่าวว่าหมายเรียกดังกล่าวเป็นความพยายามที่จะข่มขู่สื่อมวลชน และประกาศว่าจะต่อสู้ทางกฎหมายอย่างเต็มที่ ในขณะที่กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ (DOJ) ไม่ได้ยืนยันหรือปฏิเสธเรื่องหมายเรียก แต่ระบุกับรอยเตอร์ว่าเป้าหมายของการสืบสวนคือ ผู้ที่ปล่อยข้อมูลลับรั่วไหล ไม่ใช่ตัวผู้สื่อข่าว

กรอบกฎหมายและสิทธิของสื่อมวลชน

ภายใต้กฎหมายของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ผู้สื่อข่าวมีเกราะคุ้มกันทางกฎหมายที่จำกัดในการปฏิเสธหมายเรียก ศาลฎีกาสหรัฐฯ เคยมีคำวินิจฉัยว่าการแก้ไขรัฐธรรมนูญครั้งที่ 1 (First Amendment) ซึ่งรับรองเสรีภาพของสื่อ ไม่ได้ให้สิทธิ์เด็ดขาดแก่ผู้สื่อข่าวในการปฏิเสธหมายเรียก เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าหมายเรียกนั้นออกมาโดยมีเจตนากลั่นแกล้ง

Ad

อย่างไรก็ตาม ศาลรัฐบาลกลางยอมรับหลักการ "สิทธิพิเศษตามเงื่อนไข" (qualified privilege) ซึ่งจะพิจารณาว่าข้อมูลที่ต้องการนั้นจำเป็นอย่างยิ่งหรือไม่ สามารถหาได้จากแหล่งอื่นหรือไม่ และมีปัจจัยอื่นใดที่สำคัญกว่าเสรีภาพของสื่อ การคุ้มครองนี้จะมีน้ำหนักมากที่สุดในคดีแพ่ง และอ่อนที่สุดในการสืบสวนของคณะลูกขุนใหญ่ในคดีอาญา ทั้งนี้ สหรัฐฯ ไม่มีกฎหมายคุ้มครองแหล่งข่าว (shield law) ในระดับรัฐบาลกลาง ซึ่งแตกต่างจากหลายรัฐรวมถึงนิวยอร์กที่มีกฎหมายดังกล่าว แต่กฎหมายของรัฐไม่สามารถใช้กับหมายเรียกของรัฐบาลกลางได้

แนวทางการต่อสู้และผลลัพธ์ที่เป็นไปได้

The New York Times มีแนวโน้มที่จะยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอให้เพิกถอนหมายเรียก โดยอาจให้เหตุผลว่าหมายเรียกมีขอบเขตกว้างเกินไป ออกมาโดยไม่สุจริต หรือละเมิดการคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญ นอกจากนี้ยังอาจโต้แย้งว่ากระทรวงยุติธรรมละเมิดนโยบายภายในของตนเอง ซึ่งกำหนดให้อัยการต้องพิจารณาถึงความจำเป็นของข้อมูลและต้องเจรจากับสำนักข่าวก่อน

หากผู้สื่อข่าวปฏิเสธที่จะให้การหลังจากได้รับความคุ้มกันทางกฎหมายแล้ว พวกเขาอาจถูกตั้งข้อหา ละเมิดอำนาจศาล (contempt of court) ซึ่งอาจนำไปสู่การจำคุกหรือถูกปรับจนกว่าจะยอมปฏิบัติตามคำสั่ง อย่างไรก็ดี ในอดีตเคยมีกรณีที่กระทรวงยุติธรรมถอนหมายเรียกที่คล้ายกันนี้ต่อผู้สื่อข่าวของ Washington Post และ Wall Street Journal หลังจากที่ถูกท้าทายในชั้นศาล ซึ่งอาจเป็นแนวทางหนึ่งที่เป็นไปได้สำหรับคดีนี้