ชาติอ่าวอาหรับทดสอบอิทธิพลจีน หวังปักกิ่งใช้อำนาจทางเศรษฐกิจกดดันอิหร่าน

กลุ่มประเทศอ่าวอาหรับกำลังเรียกร้องให้จีนใช้อิทธิพลทางเศรษฐกิจเหนืออิหร่านเพื่อคลี่คลายความตึงเครียดและเปิดเส้นทางเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซและทะเลแดง ความเคลื่อนไหวนี้ถือเป็นการทดสอบครั้งสำคัญถึงขีดความสามารถและความเต็มใจของรัฐบาลปักกิ่งในการกดดันเตหะราน ท่ามกลางความขัดแย้งที่ส่งผลกระทบต่อการส่งออกพลังงานของกลุ่มประเทศอ่าวอาหรับ

ชาติอาหรับผิดหวังบทบาทสหรัฐฯ

แหล่งข่าวในภูมิภาค 3 รายระบุว่า ความพยายามผลักดันให้จีนเข้ามามีบทบาทมากขึ้นเกิดจากความผิดหวังต่อบทบาทของสหรัฐอเมริกา สงครามที่ปะทุขึ้นจากเหตุโจมตีอิหร่านเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ได้ส่งผลกระทบต่อการส่งออกพลังงานซึ่งเป็นเส้นเลือดหลักของเศรษฐกิจ และทำให้กลุ่มประเทศอ่าวอาหรับตกอยู่ในความเสี่ยง

เมื่ออิหร่านและพันธมิตรข่มขู่ว่าจะปิดเส้นทางเดินเรือสำคัญทั้งในช่องแคบบับเอลมันเดบในทะเลแดงและช่องแคบฮอร์มุซ กลุ่มประเทศอ่าวอาหรับจึงได้ขอความช่วยเหลือจากจีน โดยตระหนักดีว่าสงครามครั้งนี้ได้เผยให้เห็นถึงข้อจำกัดของอำนาจสหรัฐฯ ในภูมิภาค

บทบาทคนกลางที่ซับซ้อนของจีน

จีนอยู่ในสถานะที่ซับซ้อน เนื่องจากเป็นทั้งลูกค้ารายใหญ่ที่ซื้อน้ำมันจากทั่วทั้งอ่าวอาหรับ และในขณะเดียวกันก็เป็นคู่ค้ารายใหญ่ที่สุดของอิหร่าน สถานะดังกล่าวเปิดโอกาสให้จีนสามารถเข้ามาเป็นผู้ไกล่เกลี่ยได้ แต่ก็มีความละเอียดอ่อนสูง นายหวัง อี้ รัฐมนตรีต่างประเทศจีน ได้มีการหารือทางโทรศัพท์และประชุมกับรัฐมนตรีต่างประเทศหลายชาติเพื่อผลักดันให้เกิดการหยุดยิงครั้งใหม่ ขณะที่ทูตพิเศษ นายไจ จุน ก็ได้เดินทางไปเจรจาในเมืองหลวงของกลุ่มประเทศอ่าวอาหรับและอิหร่าน

Ad

กระทรวงการต่างประเทศจีนตอบกลับรอยเตอร์ว่า "จีนได้รักษาการสื่อสารอย่างใกล้ชิดกับทุกฝ่าย และทำงานอย่างต่อเนื่องเพื่อยุติการสู้รบและส่งเสริมสันติภาพ" อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าวในกลุ่มประเทศอ่าวอาหรับรายหนึ่งกล่าวว่า แม้จะมีความหวังว่าจีนจะนำพาอิหร่านไปสู่การเจรจาได้ แต่ก็ตระหนักดีว่าจีนมักจะเคลื่อนไหวอย่างช้าๆ และระมัดระวัง

ข้อจำกัดของอิทธิพลปักกิ่ง

แม้จีนจะพยายามเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น แต่ก็ยังไม่ได้แสดงท่าทีกดดันอิหร่านอย่างเปิดเผยในประเด็นการคุกคามเส้นทางเดินเรือ ทำให้เกิดข้อสงสัยว่าจีนเต็มใจที่จะเข้ามาสร้างความมั่นคงในอ่าวอาหรับมากน้อยเพียงใด แหล่งข่าวในกลุ่มประเทศอ่าวอาหรับรายที่สองให้ความเห็นว่า "จีนกลับกลายเป็นว่าไม่ได้มีอิทธิพลมากอย่างที่เราคิด"

เฮนรี ทูเกนด์แฮต ผู้เชี่ยวชาญด้านจีนจากสถาบันวอชิงตันให้ความเห็นว่า ลำดับความสำคัญสูงสุดของปักกิ่งคือการรักษาสัมพันธ์กับทุกฝ่ายในภูมิภาค มากกว่าที่จะเสี่ยงเข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอย่างชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อสหรัฐฯ เข้ามาเกี่ยวข้องโดยตรง การคำนวณของจีนจะขยายวงกว้างไปสู่การแข่งขันเชิงมหาอำนาจกับวอชิงตัน ซึ่งแตกต่างจากสหรัฐฯ ที่มีพันธกรณีด้านการป้องกันร่วมกัน จีนเลือกที่จะสร้างความร่วมมือผ่านการค้า การลงทุน และการขายอาวุธเป็นหลัก โดยหลีกเลี่ยงการผูกมัดทางความมั่นคงที่อยู่นอกผลประโยชน์หลักของตนในเอเชียตะวันออก