Story
IEA: Hạn chế đất hiếm của Trung Quốc đe dọa ngành công nghiệp phương Tây trị giá 6.500 tỷ USD
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo rằng việc Trung Quốc thực thi đầy đủ các biện pháp hạn chế xuất khẩu đất hiếm có thể gây rủi ro cho hoạt động sản xuất hạ nguồn trị giá 6.500 tỷ USD bên ngoài nước này. Đất hiếm là nhóm 17 kim loại thiết yếu cho nhiều sản phẩm từ ô tô, máy bay đến thiết bị điện tử và hệ thống vũ khí.
Rủi ro kinh tế trên quy mô lớn
Trong báo cáo "Triển vọng Khoáng sản Quan trọng Toàn cầu" (Global Critical Minerals Outlook), IEA cho biết nếu các biện pháp kiểm soát của Trung Quốc có hiệu lực hoàn toàn, khoảng 6.500 tỷ USD giá trị sản xuất trong các ngành ô tô, công nghệ cao, quốc phòng và năng lượng có thể đối mặt với gián đoạn nguồn cung. Báo cáo cũng chỉ ra rằng Hoa Kỳ và châu Âu sẽ chiếm gần một nửa tác động kinh tế này.
"Phân tích mới nhất của chúng tôi cho thấy một lượng giá trị kinh tế khổng lồ phụ thuộc vào khối lượng tương đối nhỏ các khoáng sản quan trọng, mà chuỗi cung ứng của chúng vẫn còn tập trung cao độ và do đó rất dễ bị tổn thương," Giám đốc Điều hành IEA, ông Fatih Birol, cho biết.
Mối lo ngại về nguồn cung Graphite
IEA cũng cảnh báo về những rủi ro từ kế hoạch kiểm soát xuất khẩu than chì (graphite) của Trung Quốc, một vật liệu quan trọng được sử dụng trong pin xe điện. Các biện pháp này được công bố cùng thời điểm với hạn chế đất hiếm nhưng sau đó cũng được hoãn lại.
AdBáo cáo ước tính việc thực thi đầy đủ các biện pháp kiểm soát than chì có thể gây rủi ro cho khoảng 300 tỷ USD sản xuất hạ nguồn bên ngoài Trung Quốc. Hiện tại, Trung Quốc chiếm hơn 90% sản lượng than chì đã qua xử lý trên toàn cầu.
Nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng
Trước sự phụ thuộc lớn vào Trung Quốc, các chính phủ phương Tây đang nỗ lực xây dựng các chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng thay thế. IEA ghi nhận các cam kết tài trợ công cho các dự án mới đã tăng hơn bốn lần trong giai đoạn 2023-2025, lên tới 65 tỷ USD.
Những nỗ lực này đã bắt đầu cho thấy kết quả. Các dự án tinh chế đất hiếm mới ở Hoa Kỳ và Malaysia đã giúp giảm thị phần của Trung Quốc trên thị trường toàn cầu từ 90% vào năm 2023 xuống còn 85% vào năm ngoái. IEA dự báo nếu các dự án đã được lên kế hoạch đi đúng tiến độ, thị phần này có thể giảm xuống còn 70% vào năm 2035.