Cảnh báo từ IBM: Chi tiêu cho AI đang 'chèn lấn' ngân sách phần mềm doanh nghiệp

Cú lao dốc 25% trong một ngày của cổ phiếu IBM vào ngày 14/07/2026 — ngày tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ — đã gửi đi một tín hiệu rõ ràng: ngân sách công nghệ thông tin (CNTT) của doanh nghiệp đang bị chi tiêu cho phần cứng AI thâu tóm, và các nhà cung cấp phần mềm truyền thống đang trở thành nạn nhân.

Cơ chế "chèn lấn" ngân sách

Theo CEO của IBM, ông Arvind Krishna, các khách hàng đã đột ngột chuyển hướng chi tiêu vốn (capex) vào cuối tháng 6. Họ ưu tiên mua máy chủ, thiết bị lưu trữ và bộ nhớ DRAM để đảm bảo nguồn cung trước dự báo tăng giá, vốn được thúc đẩy bởi nhu cầu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu AI.

Kết quả là, doanh thu quý 2 của IBM đã thấp hơn 660 triệu USD so với mức dự báo đồng thuận là 17,86 tỷ USD. Phân khúc Phần mềm gây thất vọng, trong khi mảng Cơ sở hạ tầng giảm 7%. Tổng doanh thu chỉ tăng 1% so với cùng kỳ năm trước. Đây không phải là câu chuyện về sụt giảm nhu cầu, mà là sự dịch chuyển ngân sách — một sự khác biệt quan trọng để xác định những công ty phần mềm nào đang thực sự gặp rủi ro.

Phân loại rủi ro trên thị trường

Phản ứng của thị trường đã ngay lập tức lan sang các cổ phiếu công nghệ doanh nghiệp khác. Tuy nhiên, mức độ rủi ro là khác nhau đối với từng nhóm công ty.

Ad

• Rủi ro cao: Các công ty tư vấn CNTT như Accenture (ACN) bị ảnh hưởng trực tiếp khi các dự án triển khai phần mềm bị hoãn lại. Các nhà cung cấp phần mềm kế thừa, tương tự như mảng Transaction Processing của chính IBM, cũng đối mặt với áp lực khi khách hàng ưu tiên các khoản đầu tư hạ tầng cấp bách hơn.
• Rủi ro vừa phải: Các công ty như Workday (WDAY) và Salesforce (CRM) có thể đối mặt với chu kỳ bán hàng kéo dài hơn. Theo Barclays, các thương vụ bị trì hoãn nhưng những hợp đồng tích hợp AI lại có giá trị lớn hơn 50% khi được ký kết. Rủi ro ở đây chủ yếu là về mặt thời gian, không phải sự hủy hoại nhu cầu.
• Tương đối an toàn: Microsoft (MSFT) hưởng lợi từ cả hai phía: vừa bán hạ tầng đám mây Azure cho AI, vừa bán phần mềm. Đặc biệt, lĩnh vực an ninh mạng được xem là ưu tiên chi tiêu hàng đầu, theo khảo sát CIO của Bernstein. Các công ty như Fortinet, Palo Alto Networks và Check Point được cho là sẽ hưởng lợi.

Bối cảnh và triển vọng

Cảnh báo của IBM có thể một phần phản ánh các vấn đề riêng của công ty, chẳng hạn như sự suy giảm mang tính cấu trúc của mảng máy chủ mainframe Z-series. Tuy nhiên, sự sụt giảm của các công ty CNTT Nhật Bản như NEC và Fujitsu cho thấy đây là một vấn đề có sức ảnh hưởng toàn cầu.

Thêm vào đó, xu hướng các doanh nghiệp tự phát triển AI để cắt giảm chi phí phần mềm, như trường hợp của Starbucks, cũng là một yếu tố đáng lưu ý. Các nhà đầu tư sẽ theo dõi chặt chẽ mùa báo cáo tài chính bắt đầu từ ngày 22/07 để có được bức tranh rõ ràng hơn về tác động thực sự của sự dịch chuyển ngân sách này. Đây sẽ là phép thử quan trọng cho toàn ngành.