Căng thẳng Trung Đông đe dọa đà phục hồi của ngành lọc dầu toàn cầu

Xung đột leo thang giữa Mỹ và Iran đang đe dọa kế hoạch tăng cường sản lượng của các nhà máy lọc dầu châu Á vào tháng 8, một diễn biến có thể khiến kho dự trữ nhiên liệu toàn cầu tiếp tục eo hẹp và đẩy giá lên cao hơn, trừ khi Trung Quốc có thể bù đắp khoảng trống.

Nguồn cung bị thắt chặt, biên lợi nhuận tăng vọt

Các nhà máy lọc dầu châu Á, vốn kỳ vọng vào nguồn cung dầu ổn định hơn, được dự báo sẽ dẫn dắt sự phục hồi sản lượng nhiên liệu toàn cầu trong quý này. Tuy nhiên, các cuộc tấn công giữa Mỹ và Iran đã một lần nữa làm nghẽn dòng chảy xuất khẩu dầu thô từ vùng Vịnh qua Eo biển Hormuz, nơi từng chiếm một phần năm lượng dầu của thế giới.

Căng thẳng càng gia tăng khi lực lượng Houthi ở Yemen, đồng minh của Iran, đe dọa sẽ chặn các chuyến hàng xuất khẩu của Ả Rập Xê-út từ Biển Đỏ. Theo công ty nghiên cứu Energy Aspects, điều này có thể buộc hơn 3 triệu thùng dầu thô/ngày của Ả Rập Xê-út vốn đang hướng đến châu Á phải đi theo các tuyến đường dài hơn nhiều.

Sự gián đoạn kép từ việc đóng cửa Eo biển Hormuz và lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Nga đã khiến nguồn cung các sản phẩm dầu mỏ toàn cầu bị thắt chặt. Điều này đã đẩy biên lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu lên mức cao kỷ lục ở Mỹ và châu Âu, và mức cao nhất hai tháng ở châu Á.

• Tại châu Á: Biên lợi nhuận lọc dầu đối với gasoil và nhiên liệu máy bay đã tăng vọt lên hơn 65 USD/thùng, so với mức chỉ hơn 20 USD trước xung đột.
• Tại châu Âu: Biên lợi nhuận dầu diesel đạt kỷ lục 66,25 USD/thùng.
• Tại Mỹ: Chênh lệch giá giữa dầu thô và các sản phẩm tinh chế, một chỉ số lợi nhuận quan trọng, đã tăng lên mức kỷ lục gần 70 USD/thùng.

"Biên lợi nhuận được dự báo sẽ duy trì ở mức cao. Đơn giản là không có đủ công suất trên thế giới để đối phó với tác động kép," nhà phân tích Neil Crosby của Sparta Commodities nhận định.

Ad

Kế hoạch phục hồi của châu Á không chắc chắn

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 10/7 dự báo các nhà máy lọc dầu toàn cầu sẽ hoạt động với công suất 81,6 triệu thùng/ngày trong quý III, tăng hơn 4% so với quý II, chủ yếu nhờ sự phục hồi ở châu Á. Tuy nhiên, kế hoạch này hiện đang đối mặt với sự không chắc chắn do các chuyến hàng từ Trung Đông có nguy cơ bị trì hoãn.

Công ty tư vấn Wood Mackenzie dự kiến công suất chế biến của châu Á sẽ đạt 30,37 triệu thùng/ngày vào tháng 8, phục hồi từ mức khoảng 28 triệu thùng/ngày trong tháng 5 và 6. Tuy nhiên, ông K.Y. Lin, Chủ tịch của Formosa Petrochemical Corp (FPCC) tại Đài Loan, cho biết: "Mặc dù FPCC đã đảm bảo được nguồn cung dầu thô cho tháng 8, việc giao và nhận một số lô hàng này vẫn không chắc chắn vào thời điểm hiện tại."

Vai trò của Trung Quốc và giới hạn của phương Tây

Trong bối cảnh này, Trung Quốc có thể đóng vai trò quan trọng. Các nhà máy lọc dầu của nước này chỉ hoạt động ở mức 58% công suất trong tháng 6 và quốc gia này có kho dự trữ dầu thô lớn. Wood Mackenzie dự báo công suất của Trung Quốc có thể tăng lên 13,96 triệu thùng/ngày vào tháng 8, từ mức 12,63 triệu thùng/ngày trong tháng 6.

Ngược lại, các nhà máy lọc dầu của Mỹ và châu Âu dự kiến sẽ tối đa hóa sản lượng trong quý III để tận dụng biên lợi nhuận kỷ lục nhưng có rất ít dư địa để tăng thêm. Nhà phân tích Raul Calzada của Energy Aspects cho biết các nhà máy này đang hoạt động ở mức công suất kỷ lục. Điều này có nghĩa là họ không thể bù đắp đáng kể cho sự thiếu hụt nguồn cung từ các khu vực khác, khiến thị trường các sản phẩm như xăng và dầu diesel tiếp tục căng thẳng.