Thỏa thuận dầu mỏ Mỹ-Venezuela vấp phải nghi ngờ về tính pháp lý và minh bạch

Một thỏa thuận dầu mỏ dài hạn quy mô lớn, dự kiến cấp cho Mỹ quyền tiếp cận 1/5 trữ lượng dầu thô của Venezuela, đang khiến các chuyên gia năng lượng và luật sư đặt câu hỏi về tính hợp pháp và khả năng thực thi, đồng thời kêu gọi hai chính phủ minh bạch hóa hợp đồng.

Chi tiết thỏa thuận gây tranh cãi

Thỏa thuận chưa từng có tiền lệ này, được Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố và Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez xác nhận, sẽ đặt 65 tỷ thùng dầu có thể thu hồi dưới sự kiểm soát của Washington. Con số này vượt qua tổng trữ lượng dầu đã được chứng minh của Mỹ là 46 tỷ thùng.

Theo bà Rodriguez, thỏa thuận sẽ kéo dài ít nhất 25 năm, phù hợp với Luật Dầu khí của quốc gia OPEC này. Thỏa thuận được cho là sẽ đảm bảo 100 tỷ USD vốn đầu tư và mang về 209,3 tỷ USD tiền bản quyền và thuế, để lại cho Venezuela khoảng 19 USD trên mỗi thùng dầu được sản xuất.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán đã diễn ra trong bí mật và không thông qua một quy trình đấu thầu cạnh tranh. Chính phủ Mỹ chưa tiết lộ công ty nào sẽ thay mặt họ vận hành các mỏ dầu này, mặc dù có thông tin cho rằng North American Blue Energy Partners (NABEP), một công ty do nhà đầu tư Alejandro Betancourt đứng đầu, có thể sẽ tham gia.

Dấy lên lo ngại về pháp lý và minh bạch

Các chuyên gia đã bày tỏ sự hoài nghi về tính hợp pháp của thỏa thuận, đặc biệt khi Mỹ, chứ không phải Venezuela, sẽ là bên lựa chọn mô hình và các công ty vận hành các mỏ dầu. Ông Juan Carlos Apitz, trưởng khoa luật của Đại học Trung tâm Venezuela, nhận định rằng "thỏa thuận có thể bị đưa ra tòa trong tương lai".

Ad

Nhiều chuyên gia cũng chỉ trích sự thiếu minh bạch và các điều khoản tài chính. Ông Francisco Monaldi từ Viện Baker của Đại học Rice cho rằng mức thuế mà chính phủ lâm thời công bố là "thấp đến khó tin".

Bà Luisa Palacios, học giả nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu của Đại học Columbia, cảnh báo: "Nếu mục tiêu là cố gắng giảm thiểu rủi ro khi đầu tư vào Venezuela, Hoa Kỳ có thể đang làm điều ngược lại với giao dịch này: làm suy yếu hơn nữa khuôn khổ thể chế vốn đã mong manh của đất nước".

Bối cảnh và tác động tiềm tàng

Lượng dầu 65 tỷ thùng sẽ đến từ 17 mỏ dầu, phần lớn nằm ở Vành đai Orinoco rộng lớn và phần còn lại ở Hồ Maracaibo. Một phân tích của công ty tư vấn Gas Energy Latin America cho thấy các mỏ này chứa 63,7 tỷ thùng trữ lượng đã được chứng minh, tính theo hệ số thu hồi 20%—một tỷ lệ khả thi về mặt kỹ thuật nhưng chưa đạt được.

Đối với Mỹ, thỏa thuận này được đưa ra trong bối cảnh áp lực chính trị về giá xăng tăng cao và xung đột với Iran. Tổng thống Trump cho biết lượng dầu thô mới từ Venezuela sẽ giúp bổ sung Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ, vốn đã giảm xuống mức thấp nhất trong gần 44 năm là 290 triệu thùng trong tháng này. Cả Bộ Năng lượng Mỹ, Bộ Dầu mỏ Venezuela và công ty năng lượng nhà nước PDVSA đều không trả lời yêu cầu bình luận của Reuters.