Chênh lệch Crack Lên Mức Kỷ Lục, Cổ Phiếu Lọc Dầu Mỹ Bùng Nổ Giữa Khủng Hoảng Nguồn Cung Toàn Cầu

Giá cổ phiếu của các công ty lọc dầu hàng đầu tại Mỹ đang trải qua một đợt tăng trưởng bùng nổ, được thúc đẩy bởi biên lợi nhuận lọc dầu (chênh lệch crack) đạt mức cao chưa từng có trong lịch sử. Tình trạng thiếu hụt sản phẩm tinh chế trên toàn cầu, xuất phát từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, đã tạo ra một siêu chu kỳ cho ngành này, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Khủng hoảng kép đẩy lợi nhuận lọc dầu lên đỉnh

Chênh lệch crack, được Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) định nghĩa là sự khác biệt giữa giá bán buôn của các sản phẩm tinh chế (như xăng, dầu diesel) và chi phí dầu thô đầu vào, là một chỉ số quan trọng đo lường khả năng sinh lời của các nhà máy lọc dầu. Chỉ số này đã tăng vọt trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt.

Nguyên nhân chính đến từ "khủng hoảng kép" tại hai eo biển chiến lược:

• Eo biển Hormuz: Căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran đã gần như làm tê liệt tuyến vận tải huyết mạch này. Dữ liệu từ Kpler cho thấy lưu lượng tàu hàng hóa qua eo biển đã giảm mạnh, từ hơn 130 tàu mỗi ngày trước xung đột xuống chỉ còn vài chiếc, thậm chí có ngày không có tàu nào qua lại.
• Eo biển Bab-el-Mandeb: Lực lượng Houthi tại Yemen đã thực hiện phong tỏa trên Biển Đỏ, đe dọa tuyến đường thay thế vốn được dùng để tránh eo biển Hormuz.

Bên cạnh đó, nguồn cung sản phẩm tinh chế từ Nga, một nhà sản xuất lớn, cũng đã giảm từ 25% đến 30% do ảnh hưởng từ cuộc xung đột với Ukraine. Theo Investing.com, chỉ số chênh lệch crack WTI 3-2-1 đã có lúc chạm mốc gần 59 USD/thùng, tăng gần gấp ba lần so với mức hồi tháng 1 và cao hơn nhiều so với mức trung bình chỉ khoảng 19 USD trong giai đoạn 2010-2021.

Cổ phiếu lọc dầu Mỹ hưởng lợi lớn

Các nhà máy lọc dầu của Mỹ đang ở vị thế đặc biệt thuận lợi. Họ có nguồn cung dầu thô ổn định từ Bắc Mỹ, công nghệ lọc hóa dầu phức tạp và khả năng xuất khẩu các sản phẩm tinh chế ra thị trường toàn cầu đang khan hiếm, trực tiếp biến tình trạng thiếu hụt thành dòng tiền khổng lồ.

Ad

Sự bùng nổ lợi nhuận này được phản ánh rõ nét trên thị trường chứng khoán. Kể từ đầu năm 2026 đến nay:

• Cổ phiếu của các ông lớn như Marathon Petroleum (MPC) và Valero Energy (VLO) đã tăng hơn 80%.
• Cổ phiếu của Phillips 66 (PSX) cũng ghi nhận mức tăng 66%.
• Chỉ số phụ ngành Lọc dầu & Tiếp thị Khí đốt của S&P 500 đã tăng vọt 104%.

Trong quý II, ba công ty Marathon Petroleum, Phillips 66 và Valero Energy đã báo cáo tổng lợi nhuận đạt khoảng 12,6 tỷ USD và hoàn trả 6,3 tỷ USD cho các cổ đông.

Rủi ro đảo chiều và cảnh báo từ chuyên gia

Bất chấp đà tăng ấn tượng, các nhà phân tích cảnh báo rằng siêu chu kỳ này có rủi ro cao và mang tính đầu cơ, do được thúc đẩy chủ yếu bởi phần bù rủi ro địa chính trị. Một khi căng thẳng hạ nhiệt, biên lợi nhuận có thể sụt giảm nhanh chóng, kéo theo giá cổ phiếu.

Theo nhà phân tích Carter Worth của WorthCharting, chỉ số ngành lọc dầu hiện đang cao hơn 41% so với đường trung bình động 150 ngày. Trong 5 lần điều này xảy ra trong quá khứ, lợi nhuận của chỉ số trong 6 tháng tiếp theo đều là số âm, với mức giảm trung bình là -10,1%.

Thị trường tương lai cũng đang phát đi tín hiệu về sự hạ nhiệt. Hợp đồng tương lai của chênh lệch crack cho tháng 8 năm 2027 đang được giao dịch ở mức thấp hơn 35% so với hợp đồng giao tháng 9 năm 2026, cho thấy thị trường kỳ vọng biên lợi nhuận sẽ quay về mức bình thường trong dài hạn. Do đó, các nhà đầu tư cần nhận thức rằng đợt tăng giá hiện tại có thể không bền vững và bất kỳ tin tức tích cực nào về một thỏa thuận ngừng bắn đều có thể trở thành chất xúc tác cho một đợt bán tháo chốt lời trên diện rộng.