Giá Đồng Lập Đỉnh Lịch Sử Mới, Nhưng 'Tiến Sĩ Đồng' Không Còn Là Chỉ Báo Kinh Tế

Giá đồng quốc tế đã tái lập kỷ lục lịch sử, nhưng đợt tăng giá lần này không phải là tín hiệu cho thấy kinh tế toàn cầu đang tăng tốc. "Tiến sĩ Đồng", vốn được xem là một chỉ báo đáng tin cậy về sức khỏe kinh tế, giờ đây đang trở nên ngày càng khó diễn giải do các yếu tố định giá đã thay đổi căn bản.

Theo dữ liệu thị trường, hợp đồng tương lai đồng trên sàn COMEX đã vượt mốc 6,90 USD/pound, trong khi hợp đồng đồng giao sau ba tháng trên Sàn giao dịch kim loại London (LME) chạm mức 14.369,5 USD/tấn. Tính từ đầu năm, giá đồng đã tăng khoảng 19%.

Nguồn cung thắt chặt tạo nên "cơn bão hoàn hảo"

Đà tăng giá của đồng trước hết bắt nguồn từ sự thắt chặt mang tính cấu trúc của nguồn cung. Công ty khai thác đồng lớn nhất thế giới, Codelco của Chile, thừa nhận đã không đạt được mục tiêu sản lượng trong bảy năm qua và đã chuyển trọng tâm từ "tối đa hóa sản lượng" sang "ưu tiên lợi nhuận".

Các yếu tố khác làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn cung bao gồm:

• Sản lượng sụt giảm tại Chile: Sản lượng đồng của Chile trong quý II đã giảm 7,7% xuống 1,27 triệu tấn, mức thấp nhất trong 19 năm qua cho cùng kỳ, do các trận bão tuyết mùa đông hiếm gặp khiến các công ty lớn như Codelco và BHP phải tạm ngừng hoạt động.
• Lệnh cấm xuất khẩu của Congo: Cộng hòa Dân chủ Congo, nhà sản xuất đồng lớn thứ hai thế giới, đã chính thức cấm xuất khẩu tinh quặng đồng và cobalt để thúc đẩy ngành công nghiệp chế biến trong nước.
• Phí gia công (TC) âm: Phí gia công tinh quặng đồng đã giảm xuống mức thấp kỷ lục -160,67 USD/tấn, một dấu hiệu rõ ràng cho thấy nguồn cung nguyên liệu thô đang cực kỳ khan hiếm.

Michael Widmer, Trưởng bộ phận Nghiên cứu kim loại tại Bank of America, nhận định: "Đợt tăng giá này không phải do nhu cầu đồng thúc đẩy, mà là do nguồn cung đồng thúc đẩy".

Thuế quan Mỹ và làn sóng tích trữ bóp méo thị trường

Ad

Chính sách thuế quan của Mỹ là một biến số quan trọng khác. Thị trường dự đoán rằng Mỹ sẽ áp thuế 15% đối với đồng tinh luyện từ năm 2027 và tăng lên 30% vào năm 2028. Kỳ vọng này đã gây ra một cuộc "di cư" đồng tinh luyện quy mô lớn về Mỹ để kinh doanh chênh lệch giá trước khi thuế quan có hiệu lực.

Chỉ trong tháng 7, hơn 200.000 tấn đồng đã cập cảng Mỹ, mức cao nhất trong hơn một thập kỷ. Lượng đồng tồn kho trên sàn COMEX đã tăng vọt lên 720.000 tấn và tổng lượng tích trữ trên toàn nước Mỹ được ước tính vượt xa 1 triệu tấn. Hoạt động này đã hút cạn nguồn cung giao ngay ở các thị trường khác, khiến tồn kho LME giảm xuống dưới 250.000 tấn và đẩy chênh lệch giá giữa COMEX và LME lên tới khoảng 500 USD/tấn.

Logic cầu thay đổi: AI và lưới điện là động lực mới

Cấu trúc nhu cầu đồng cũng đang có sự thay đổi lớn. Thay vì đến từ các lĩnh vực rộng khắp gắn liền với chu kỳ kinh tế như xây dựng hay giao thông, động lực tăng trưởng hiện nay tập trung vào các lĩnh vực cụ thể là trung tâm dữ liệu cho AI và nâng cấp lưới điện.

William Osnato, Giám đốc phân tích dữ liệu hàng hóa tại Barchart, cho biết: "Câu chuyện cốt lõi hỗ trợ giá đồng là nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu và lưới điện để phục vụ cho sự bùng nổ của ngành công nghiệp AI". Trung Quốc gần đây đã công bố kế hoạch đầu tư nâng cấp lưới điện trị giá khoảng 574 tỷ USD, và đầu tư vào lưới điện quốc gia của nước này trong nửa đầu năm 2026 đã tăng 13% so với cùng kỳ năm trước.

Do đó, logic định giá của "Tiến sĩ Đồng" đã thay đổi. Giá cả không còn phản ánh sức khỏe kinh tế trên diện rộng, mà bị chi phối bởi các yếu tố như hạn chế nguồn cung, đầu cơ thuế quan và nhu cầu chuyên sâu từ các ngành công nghệ mới. Các nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách cần phải đánh giá lại hiệu quả của chỉ báo truyền thống này trong bối cảnh thị trường mới.