SpaceX ให้ความสำคัญกับ Starlink กระทบธุรกิจดาวเทียมคู่แข่งที่พึ่งพาจรวด Falcon 9

SpaceX กำลังจัดสรรพื้นที่บนจรวดของตนเองเพื่อส่งดาวเทียม Starlink ของบริษัทเป็นหลักมากขึ้นเรื่อยๆ ส่งผลให้เกิดภาวะคอขวด (bottleneck) ในการเข้าถึงอวกาศสำหรับบริษัทดาวเทียมคู่แข่งที่ต้องพึ่งพาจรวดของ SpaceX ในการนำส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจร

การจัดลำดับความสำคัญของ Starlink และผลกระทบต่อตลาด

จากการวิเคราะห์ข้อมูลโดยสำนักข่าวรอยเตอร์ พบว่าสัดส่วนภารกิจของจรวด Falcon 9 ที่ใช้เพื่อส่งดาวเทียม Starlink ได้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จาก 54% ในปี 2020 มาอยู่ที่ประมาณ 79% ในปี 2026 จนถึงปัจจุบัน แหล่งข่าว 8 รายเปิดเผยว่า ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา มีบริษัทด้านอวกาศอย่างน้อย 7 แห่งได้รับแจ้งว่าจรวด Falcon 9 ถูกจองเต็มสำหรับภารกิจทุกประเภทไปจนถึงปี 2028 หรือ 2029 แล้ว

ภาวะขาดแคลนนี้สะท้อนถึงความเป็นจริงทางเศรษฐกิจ นักวิเคราะห์ประเมินว่าการส่งดาวเทียม Starlink เพียงภารกิจเดียวสามารถสร้างรายได้ในระยะยาวให้กับ SpaceX ได้มากกว่าการส่งดาวเทียมของลูกค้าเชิงพาณิชย์หลายสิบล้านดอลลาร์ เนื่องจาก Starlink เป็นหน่วยธุรกิจที่สำคัญอย่างยิ่ง โดยคิดเป็น 60% ของรายได้ทั้งหมดของบริษัทในปีที่แล้ว ด้วยรายได้ 11.4 พันล้านดอลลาร์ ในปี 2025 เทียบกับธุรกิจการส่งดาวเทียมและอวกาศที่ทำรายได้ 4.1 พันล้านดอลลาร์

"SpaceX มีทรัพยากรที่จำกัด ซึ่งก็คือขีดความสามารถในการปล่อยจรวดของตนเอง" Akhil Rao นักเศรษฐศาสตร์จากบริษัทวิจัย Rational Futures กล่าว "หากพวกเขาใช้ขีดความสามารถเดียวกันนี้เพื่อลูกค้ารายอื่น ก็เท่ากับว่าพวกเขากำลังสละผลกำไรที่ควรจะได้รับจากการส่งดาวเทียมของตัวเอง"

การเปลี่ยนผ่านสู่ Starship และความท้าทายในอนาคต

แม้ว่า SpaceX กำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านไปสู่จรวดรุ่นใหม่อย่าง Starship ซึ่งถูกออกแบบมาให้สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ทั้งหมดและมีต้นทุนต่ำกว่า แต่คาดว่าภารกิจส่วนใหญ่ในช่วงแรกจะยังคงถูกจัดสรรให้กับ Starlink และสัญญาที่มีกับ NASA

Ad

SpaceX มีข้อตกลงกับ NASA ในการใช้ Starship เป็นยานลงจอดบนดวงจันทร์ภายในปี 2028 ซึ่งเกี่ยวข้องกับเที่ยวบินทดสอบและเติมเชื้อเพลิงในอวกาศอีกหลายสิบครั้ง นอกจากนี้ บริษัทยังมีแผนที่จะใช้ Starship เพื่อขยายเครือข่าย Starlink และอาจใช้เป็นศูนย์ข้อมูล AI ในวงโคจร ซึ่งอาจทำให้มีพื้นที่ว่างสำหรับลูกค้ารายอื่นน้อยลงในช่วงหลายปีแรกของการดำเนินงาน

ในหนังสือชี้ชวนการเสนอขายหุ้น IPO ของ SpaceX ระบุว่าบริษัท "อาจให้ความสำคัญกับการบรรทุกสัมภาระของตนเองมากกว่าสัญญากับรัฐบาลสหรัฐฯ เพิ่มเติมหรือลูกค้าบุคคลที่สาม" สถานการณ์นี้อาจทำให้ต้นทุนการเข้าถึงอวกาศสูงขึ้น และบีบให้ผู้เล่นรายย่อยที่ไม่มีจรวดเป็นของตนเองต้องออกจากตลาดไป ซึ่งผู้บริหารในอุตสาหกรรมรายหนึ่งเรียกว่าเป็น "หุบเหวแห่งความตาย (valley of death)" สำหรับบริษัทสตาร์ทอัพด้านอวกาศ

ภาพรวมการแข่งขันและกลยุทธ์ของคู่แข่ง

ในขณะที่ผู้ให้บริการส่งดาวเทียมรายอื่นกำลังประสบปัญหา ไม่ว่าจะเป็นจรวด New Glenn ของ Blue Origin ที่เกิดอุบัติเหตุ หรือจรวด Vulcan ของ United Launch Alliance (ULA) ที่ถูกระงับการใช้งานชั่วคราว ทำให้ปัญหาการขาดแคลนขีดความสามารถในการส่งดาวเทียมรุนแรงยิ่งขึ้น

อย่างไรก็ตาม Rocket Lab ซึ่งเป็นรองเพียง SpaceX ในด้านอัตราการปล่อยจรวด กำลังพัฒนากลยุทธ์ที่แตกต่างออกไป บริษัทกำลังพัฒนาจรวด Neutron ที่นำกลับมาใช้ใหม่ได้ และดำเนินธุรกิจขายชิ้นส่วนดาวเทียมให้กับบริษัทอื่นด้วย Peter Beck ซีอีโอของ Rocket Lab กล่าวว่า "รูปแบบธุรกิจของเราแตกต่างจาก SpaceX... เราสนใจที่จะทำให้แน่ใจว่าทุกคนสามารถปล่อยดาวเทียมได้ เพราะหากไม่มีใครปล่อยอะไรได้เลย ธุรกิจชิ้นส่วนของเราก็จะซบเซาไปด้วย"