Các nhà máy lọc dầu Venezuela: Di sản mục nát khó phục hồi

Các nhà máy lọc dầu của Venezuela, từng là biểu tượng cho sự giàu có từ dầu mỏ của quốc gia, hiện đang trong tình trạng mục nát nghiêm trọng do nhiều năm thiếu đầu tư và quản lý yếu kém. Theo các chuyên gia trong ngành, việc khôi phục hoàn toàn công suất lọc dầu của nước này sẽ đòi hỏi một khoản đầu tư khổng lồ, ước tính ít nhất là 20 tỷ USD.

Tình trạng mục nát và thiếu đầu tư

Trung tâm Lọc dầu Paraguana, một tổ hợp có công suất thiết kế 955.000 thùng/ngày, hiện chỉ hoạt động ở một phần nhỏ công suất. Một cuộc khảo sát của Reuters tại khu vực này cho thấy tình trạng xuống cấp rõ rệt, với các thiết bị "xấu xí và rỉ sét", các hố chứa chất thải ngoài trời gần đầy và rò rỉ cặn dầu.

Nhiều công nhân và kỹ sư cho biết tình trạng thiếu đầu tư kéo dài, hỏng hóc thiết bị và thiếu hụt vật tư đã khiến các nhà máy phải vật lộn để sản xuất đủ nhiên liệu cho nhu cầu trong nước. Thậm chí, một số bộ phận từ các đơn vị không hoạt động đã bị tháo dỡ để sửa chữa cho các bộ phận khác, cho thấy mức độ của cuộc khủng hoảng.

Thiếu vắng sự quan tâm từ nhà đầu tư nước ngoài

Dù chính phủ Mỹ đã cam kết về các khoản đầu tư tiềm năng từ các công ty dầu mỏ nước ngoài, các nhà máy lọc dầu của Venezuela vẫn không phải là điểm đến hấp dẫn. Các công ty dầu mỏ đa quốc gia, đặc biệt là của Mỹ, có ít động lực để cải tạo các cơ sở này vì họ đã sở hữu các nhà máy lọc dầu có khả năng xử lý dầu thô nặng, chua của Venezuela.

Ad

Một đạo luật mới cho phép các công ty tư nhân vận hành nhà máy lọc dầu, vốn trước đây là độc quyền của công ty nhà nước PDVSA. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, một loại thuế mới lên tới 5% trên tổng thu nhập của các nhà máy lọc dầu khiến mô hình này không đủ hấp dẫn để thu hút vốn.

Trong khi đó, sản lượng và xuất khẩu dầu thô của Venezuela đã tăng trở lại, đạt khoảng 1,2 triệu thùng/ngày, do trọng tâm hiện tại của các đối tác quốc tế là xuất khẩu dầu thô thay vì tinh chế tại chỗ.

Bối cảnh và những thách thức phía trước

Sự xuống cấp của ngành lọc dầu tương phản với trữ lượng dầu thô khổng lồ của Venezuela, khiến nước này phải vật lộn để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu trong nước khoảng 250.000 thùng/ngày. Tình hình càng trở nên phức tạp hơn sau các trận động đất gần đây, khiến chính phủ phải ưu tiên các nỗ lực tái thiết, có thể đẩy lùi mọi kế hoạch đầu tư lớn vào lĩnh vực lọc dầu sang năm 2027 hoặc xa hơn.

Một trở ngại lớn khác là chính sách trợ giá xăng dầu. Các nhà máy lọc dầu cung cấp nhiên liệu cho thị trường nội địa với giá cực thấp, khiến họ không thể tạo ra doanh thu để tự trang trải chi phí vận hành và bảo trì. Việc tăng giá xăng là một bước đi không được lòng dân và khó có thể xảy ra trong bối cảnh căng thẳng xã hội hiện nay, khiến con đường phục hồi ngành lọc dầu của Venezuela càng thêm gian nan.