Lợi suất trái phiếu tăng: Khi nào trở thành rủi ro lớn cho thị trường chứng khoán?

Lợi suất trái phiếu tăng đang trở thành một chủ đề ngày càng được các nhà đầu tư quan tâm khi đợt bán tháo trên thị trường trái phiếu toàn cầu đẩy chi phí đi vay lên cao. Diễn biến này buộc thị trường phải đánh giá lại mức độ lạm phát, lãi suất và nợ công mà nền kinh tế có thể hấp thụ mà không gây tổn hại đến tăng trưởng.

Theo BCA Research, vấn đề không đơn giản là lợi suất đang ở mức "cao". Điều quan trọng hơn đối với thị trường cổ phiếu là lý do tại sao lợi suất tăng và tốc độ của sự thay đổi đó.

Tác động của lợi suất cao hơn đến cổ phiếu

Lợi suất trái phiếu chính phủ là một tham chiếu quan trọng cho thị trường chứng khoán vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận mà nhà đầu tư yêu cầu từ các tài sản rủi ro hơn. Khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng, cổ phiếu phải cung cấp một mức sinh lời tiềm năng đủ lớn để duy trì sức hấp dẫn.

Có hai kênh tác động chính:

• Định giá: Lợi suất cao hơn làm tăng tỷ lệ chiết khấu được sử dụng để định giá lợi nhuận tương lai của các công ty. Điều này gây áp lực đặc biệt lên các cổ phiếu tăng trưởng có định giá cao, vốn phụ thuộc nhiều vào thu nhập dự kiến trong nhiều năm tới.
• Chi phí đi vay: Lãi suất chuẩn cao hơn có thể làm cho các khoản vay thế chấp, trái phiếu doanh nghiệp và các khoản vay khác trở nên đắt đỏ hơn, có khả năng làm chậm chi tiêu của người tiêu dùng và hoạt động đầu tư của doanh nghiệp.

Động lực chi phối: Tăng trưởng hay Lạm phát?

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã nhanh chóng chạm mức 4,81% sau khi báo cáo việc làm tháng 8 của Mỹ mạnh hơn dự kiến, với 162.000 việc làm được tạo ra. Dữ liệu này làm dấy lên kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể tăng lãi suất trong cuộc họp ngày 15-16 tháng 9.

Ad

BCA Research cho rằng cổ phiếu trong lịch sử có thể hoạt động tốt trong các môi trường lãi suất khác nhau vì mối quan hệ này phụ thuộc vào yếu tố thúc đẩy lợi suất. Khi tăng trưởng là động lực chính, hoạt động kinh tế mạnh mẽ có thể đẩy cả lợi suất trái phiếu và giá cổ phiếu lên cao. Tuy nhiên, khi lạm phát là nguyên nhân, mối quan hệ này có xu hướng trở nên tiêu cực vì các nhà đầu tư bắt đầu dự đoán chính sách tiền tệ sẽ được thắt chặt hơn.

Kịch bản rủi ro và những điều cần theo dõi

Kịch bản nguy hiểm nhất đối với thị trường chứng khoán là sự kết hợp của lợi suất tăng, lạm phát dai dẳng và tăng trưởng kinh tế suy yếu. Tình huống này sẽ khiến các ngân hàng trung ương có ít dư địa để cắt giảm lãi suất, đồng thời làm tăng chi phí tài chính cho các hộ gia đình và doanh nghiệp.

Đối với các nhà đầu tư, điều quan trọng cần theo dõi không phải là một ngưỡng lợi suất cụ thể, mà là các yếu tố sau:

• Tốc độ thay đổi của lợi suất.
• Nguyên nhân đằng sau sự gia tăng (tăng trưởng cải thiện hay lo ngại lạm phát).
• Kỳ vọng về lợi nhuận của doanh nghiệp diễn biến ra sao.

Một sự gia tăng dần dần của lợi suất do tăng trưởng được cải thiện có thể được thị trường hấp thụ. Ngược lại, một cú sốc tăng đột ngột do kỳ vọng lạm phát, lo ngại về tài khóa hoặc nghi ngờ về sự tín nhiệm của ngân hàng trung ương có nhiều khả năng trở thành một vấn đề lớn cho cổ phiếu.