Gần một nửa nguồn cung dầu toàn cầu đến từ các vùng chiến sự

Sáu tháng sau khi cuộc chiến tại Iran bùng nổ, các tính toán của Reuters cho thấy gần một nửa nguồn cung dầu mỏ của thế giới hiện đến từ các quốc gia bị ảnh hưởng bởi xung đột, nhấn mạnh mức độ gián đoạn trên thị trường năng lượng hiện đã vượt qua các cuộc khủng hoảng trước đây.

Rủi ro địa chính trị bao trùm thị trường dầu mỏ

Theo tính toán của Reuters dựa trên dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), các quốc gia bị ảnh hưởng bởi xung đột đã sản xuất khoảng 45 triệu thùng dầu mỗi ngày (bpd) dựa trên sản lượng năm 2025, chiếm hơn 43% nguồn cung toàn cầu. Cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu lớn nhất lịch sử đã được châm ngòi bởi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran cách đây sáu tháng và vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.

Các yếu tố gây căng thẳng khác bao gồm:

• Chiến sự Nga-Ukraine: Buộc Nga phải cắt giảm sản lượng và hoạt động lọc dầu, đồng thời ảnh hưởng đến cả Kazakhstan.
• Xung đột tại Libya: Tình hình bất ổn kéo dài tiếp tục ảnh hưởng đến sản lượng.
• Lệnh trừng phạt của Mỹ: Các biện pháp hạn chế đối với xuất khẩu dầu của Venezuela vào đầu năm cũng góp phần làm eo hẹp nguồn cung.

Tác động kép lên dầu thô và sản phẩm tinh chế

Ad

Sự gián đoạn nguồn cung hiện tại ở Vịnh Ba Tư ước tính vào khoảng 5 đến 7 triệu thùng/ngày, theo các nhà phân tích, bất chấp nỗ lực của Ả Rập Xê Út trong việc chuyển hướng dầu sang Biển Đỏ. Rủi ro đối với các tuyến đường vận chuyển quan trọng vẫn ở mức cao, thể hiện qua các cuộc tấn công gần đây ở Biển Đỏ và Kênh đào Suez.

Không chỉ dầu thô, các cuộc xung đột ở Vịnh Ba Tư và Ukraine cũng đã cắt giảm khoảng một phần mười công suất lọc dầu toàn cầu. Ukraine đã nhắm mục tiêu vào nhiều nhà máy lọc dầu của Nga, gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trong nước và buộc Moscow phải cấm xuất khẩu xăng và dầu diesel, qua đó làm thắt chặt thêm thị trường nhiên liệu toàn cầu.

Hệ lụy kinh tế và phản ứng thị trường

Giá nhiên liệu tăng cao đã trở thành một trong những động lực chính của lạm phát, góp phần làm tăng chi phí đi vay và đẩy nợ của Mỹ lên mức kỷ lục 40 nghìn tỷ USD. Tại Mỹ, giá dầu diesel đã leo lên mức kỷ lục mặc dù các nhà máy lọc dầu đang hoạt động hết công suất.

Để đối phó với cú sốc nguồn cung, IEA đã giải phóng một lượng kỷ lục từ các kho dự trữ khẩn cấp. Tuy nhiên, các đợt giải phóng này hiện đã gần như hoàn tất trong khi tồn kho toàn cầu vẫn tiếp tục giảm, cho thấy thị trường vẫn còn trong tình trạng căng thẳng. Những gián đoạn này cũng làm tăng sự phụ thuộc của thế giới vào nguồn cung dầu của Mỹ, vốn cũng không ổn định do các yếu tố thời tiết khắc nghiệt.