Nghiên cứu Bernstein: AI Vừa Tăng Hiệu Quả Vừa Gây Rủi Ro Đuôi Cho Thị Trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp các thị trường tài chính trở nên hiệu quả hơn trong nhiều lĩnh vực, nhưng đồng thời cũng tạo ra những rủi ro mới có thể khuếch đại biến động và gây ra những xáo trộn lớn, theo một ghi chú nghiên cứu từ Bernstein.

AI Tăng Cường Hiệu Quả Thị Trường

Ở cấp độ doanh nghiệp, AI đang cải thiện hiệu quả thị trường bằng cách xử lý các báo cáo lợi nhuận, hồ sơ pháp lý và các bộ dữ liệu thay thế nhanh hơn nhiều so với các nhà phân tích con người. Điều này giúp thu hẹp khoảng cách thông tin, cải thiện quá trình khám phá giá và giảm mức độ bất ngờ về lợi nhuận khi dự báo của các nhà phân tích hội tụ nhanh hơn với kết quả thực tế.

Ngoài việc phân tích nhanh hơn, AI cũng đang định hình lại quy trình nghiên cứu. Các quy trình làm việc tự động giúp cắt giảm thời gian cần thiết để xem xét lợi nhuận, cập nhật mô hình tài chính và bắt đầu theo dõi một cổ phiếu mới. Nhờ đó, các nhà phân tích có thể theo dõi nhiều công ty hơn, đặc biệt là sự gia tăng đáng kể trong việc phân tích cổ phiếu vốn hóa nhỏ tại các thị trường mới nổi trong năm qua.

Những Rủi Ro Mới Từ Sự Đồng Bộ Hóa

Tuy nhiên, việc áp dụng rộng rãi các mô hình AI tương tự có thể tạo ra các lỗ hổng mới. Khi ngày càng nhiều nhà đầu tư dựa vào các công cụ tương tự được huấn luyện trên các bộ dữ liệu chồng chéo, các tín hiệu giao dịch có thể trở nên ngày càng đồng bộ. Điều này khuyến khích các vị thế tập trung đông người (crowded positions) và khiến các đợt đảo chiều của thị trường trở nên nghiêm trọng hơn trong giai đoạn căng thẳng.

Ad

Báo cáo của Bernstein chỉ ra các sự kiện gần đây để minh họa cho những rủi ro này, bao gồm việc thoái lui giao dịch chênh lệch lãi suất đồng Yên vào tháng 8 năm 2024 và các trường hợp thông tin sai lệch do AI tạo ra đã nhanh chóng làm dịch chuyển thị trường chứng khoán Mỹ. Những ví dụ này cho thấy các chiến lược tự động và nội dung tổng hợp có thể đẩy nhanh biến động trước khi thị trường có thời gian để xác minh thông tin mới.

Vòng Lặp Phản Hồi và Rủi Ro Cực Đoan

Một vấn đề khác là "vấn đề về tính phản xạ" (reflexivity problem), trong đó các khuyến nghị do AI tạo ra ngày càng ảnh hưởng đến hành vi của nhà đầu tư, đẩy giá theo những cách củng cố kết quả đầu ra của mô hình trong tương lai. Vòng lặp phản hồi này có thể:

• Tăng cường các giao dịch theo đà (momentum trades).
• Gia tăng sự tập trung của thị trường vào một số ít cổ phiếu.
• Tạo ra các mức định giá cực đoan lớn hơn.

Nhìn chung, các phát hiện cho thấy AI có khả năng làm giảm sự thiếu hiệu quả trung bình của thị trường thông qua nghiên cứu và thực thi tốt hơn, nhưng lại làm tăng khả năng xảy ra các cú sốc lớn hơn. Kết quả là thị trường có thể có hiệu quả trung bình cao hơn nhưng rủi ro đuôi (tail risk) lớn hơn.