Story
Nghiên cứu Bernstein: AI làm tăng hiệu quả thị trường nhưng đi kèm rủi ro biến động lớn
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại thị trường tài chính theo hai hướng trái ngược. Theo một ghi chú nghiên cứu của Bernstein, công nghệ này vừa giúp tăng cường hiệu quả thị trường, đồng thời cũng mang đến những rủi ro mới có thể khuếch đại sự biến động và các đợt xáo trộn đột ngột.
Cải thiện hiệu quả và khả năng phân tích
Ở cấp độ doanh nghiệp, AI đang nâng cao hiệu quả thị trường bằng cách xử lý các báo cáo thu nhập, hồ sơ pháp lý và các bộ dữ liệu thay thế nhanh hơn nhiều so với con người. Điều này giúp thu hẹp khoảng cách thông tin, cải thiện quá trình khám phá giá và giảm mức độ bất ngờ trong các báo cáo lợi nhuận do dự báo của các nhà phân tích hội tụ nhanh hơn với kết quả thực tế.
Ngoài ra, AI cũng đang thay đổi quy trình nghiên cứu. Các quy trình làm việc tự động giúp cắt giảm thời gian xem xét báo cáo tài chính, cập nhật mô hình và bắt đầu theo dõi một cổ phiếu mới. Điều này cho phép các nhà phân tích bao quát được nhiều công ty hơn, đặc biệt là sự gia tăng đáng kể trong việc theo dõi các công ty vốn hóa nhỏ ở thị trường mới nổi trong năm qua.
Rủi ro từ sự đồng bộ hóa và thông tin sai lệch
Tuy nhiên, việc áp dụng rộng rãi các mô hình AI tương tự có thể tạo ra những lỗ hổng mới. Bernstein cảnh báo rằng khi ngày càng nhiều nhà đầu tư dựa vào các công cụ tương đồng được huấn luyện trên các bộ dữ liệu chồng chéo, các tín hiệu giao dịch có thể trở nên ngày càng đồng bộ hóa. Điều này khuyến khích các vị thế tập trung đông (crowded positions) và khiến các đợt đảo chiều của thị trường trở nên nghiêm trọng hơn trong giai đoạn căng thẳng.
AdGhi chú chỉ ra các sự kiện gần đây để minh họa cho những rủi ro này, chẳng hạn như việc tất toán giao dịch chênh lệch lãi suất đồng yên (yen carry trade) vào tháng 8 năm 2024 và các trường hợp thông tin sai lệch do AI tạo ra đã nhanh chóng làm dịch chuyển chứng khoán Mỹ. Những ví dụ này cho thấy các chiến lược tự động và nội dung tổng hợp có thể đẩy nhanh sự biến động trước khi thị trường có thời gian để xác minh thông tin.
Vòng lặp phản hồi và "rủi ro đuôi"
Một vấn đề khác được các nhà phân tích mô tả là "vấn đề về tính phản hồi" (reflexivity problem). Theo đó, các khuyến nghị do AI tạo ra ngày càng ảnh hưởng đến hành vi của nhà đầu tư, đẩy giá theo những cách củng cố cho các kết quả đầu ra của mô hình trong tương lai. Vòng lặp phản hồi này có thể:
- Tăng cường các giao dịch theo đà (momentum trades).
- Gia tăng sự tập trung của thị trường.
- Tạo ra các mức định giá cực đoan lớn hơn.
Nhìn chung, các phát hiện cho thấy AI có khả năng làm giảm mức độ phi hiệu quả trung bình của thị trường thông qua việc nghiên cứu và thực thi tốt hơn, nhưng lại làm tăng khả năng xảy ra các đợt xáo trộn lớn hơn. Kết quả là thị trường có mức độ phi hiệu quả trung bình thấp hơn nhưng rủi ro đuôi (tail risk) lớn hơn.