ความขัดแย้ง AI สหรัฐฯ-จีน ทวีความรุนแรง สั่นคลอนความร่วมมือด้านความปลอดภัยระดับโลก

ความขัดแย้งด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) ระหว่างสหรัฐฯ และจีนทวีความรุนแรงขึ้น หลังจากสหรัฐฯ ขู่ว่าจะคว่ำบาตรผู้พัฒนา AI ของจีนในข้อหาขโมยทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งอาจบ่อนทำลายความพยายามในการสร้างเวทีเจรจาด้านความปลอดภัย AI ระหว่างสองมหาอำนาจ ในช่วงเวลาที่โมเดล AI กำลังทรงพลังและสร้างความกังวลด้านความมั่นคงมากขึ้น

จุดเริ่มต้นของความตึงเครียดรอบใหม่

เมื่อวันพุธที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ได้กล่าวหาว่า Moonshot ซึ่งเป็นห้องปฏิบัติการ AI ของจีน ได้ใช้วิธี "การกลั่นโมเดล" (distillation) จากโมเดล Fable 5 ที่ล้ำสมัยของบริษัท Anthropic เพื่อสร้างโมเดล Kimi K3 ของตนเอง การกระทำดังกล่าวส่งผลให้ นายสก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ ออกมาเตือนถึงความเป็นไปได้ในการใช้มาตรการคว่ำบาตร

• การกลั่นโมเดล (Distillation): คือกระบวนการฝึกโมเดล AI โดยใช้ผลลัพธ์จากโมเดลที่ซับซ้อนกว่า เพื่อลดต้นทุนในการพัฒนาเครื่องมือ AI ที่ทรงพลัง
• การสอบสวนเพิ่มเติม: สำนักอุตสาหกรรมและความมั่นคง (Bureau of Industry and Security) ของกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ กำลังสอบสวนว่าบริษัทจีนอย่าง Moonshot เข้าถึงชิปประมวลผลขั้นสูงของสหรัฐฯ อย่างผิดกฎหมายเพื่อใช้ในการฝึกโมเดลหรือไม่

ข้อพิพาทนี้สะท้อนให้เห็นถึงความตึงเครียดที่เพิ่มขึ้นในการแข่งขันด้าน AI ระหว่างสหรัฐฯ และจีน โดยทั้งสองฝ่ายมองว่า AI เป็นทั้งสินทรัพย์เชิงกลยุทธ์และความเสี่ยงด้านความมั่นคง

ผลกระทบต่อความร่วมมือและความมั่นคง

นักวิเคราะห์มองว่าข้อกล่าวหาล่าสุด ประกอบกับรายงานที่ว่ารัฐบาลสหรัฐฯ กำลังพิจารณาจำกัดโมเดล AI แบบเปิดน้ำหนัก (open-weight) ของจีน อาจนำไปสู่มาตรการตอบโต้และเป็นอันตรายต่อการเจรจาด้าน AI ระหว่างสหรัฐฯ-จีนที่วางแผนไว้ในเดือนกันยายน

Ad

พอล ทริโอโล หุ้นส่วนจาก DGA-Albright Stonebridge Group กล่าวว่า "การตอบโต้ที่อาจเกิดขึ้นมีศักยภาพที่จะทำลายทั้งการเจรจาเรื่อง AI และการประชุมระหว่างผู้นำทั้งสองในวันที่ 24 กันยายน" ขณะเดียวกัน มีรายงานว่ารัฐบาลจีนกำลังพิจารณาจำกัดการเข้าถึงโมเดลของตนจากผู้ใช้ในต่างประเทศเพื่อเป็นมาตรการตอบโต้

ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าความร่วมมือด้านมาตรฐานความปลอดภัยเป็นเรื่องเร่งด่วนมากขึ้น เนื่องจากโมเดล AI ที่ทรงพลังอาจถูกนำไปใช้ในทางที่ผิด เช่น การโจมตีทางไซเบอร์ หรือการใช้งานที่เป็นอันตรายอื่นๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อโมเดลเหล่านี้มีความสามารถในการพัฒนาตนเองแบบเวียนซ้ำ (recursive self-improvement - RSI)

ความเสี่ยงจากโมเดล Open-Weight และมุมมองที่แตกต่าง

ความกังวลยังมุ่งไปที่โมเดลแบบเปิดน้ำหนัก ซึ่งสามารถดาวน์โหลด ปรับแก้ และเผยแพร่ต่อได้โดยมีการกำกับดูแลเพียงเล็กน้อย ทำให้การควบคุมด้วยซอฟต์แวร์ทำได้ยาก โยชัว เบนจิโอ หนึ่งในผู้บุกเบิกวงการ AI เตือนว่าการปล่อยโมเดลประเภทนี้ออกมาไม่สามารถย้อนกลับได้ และเกราะป้องกันความปลอดภัยก็ถูกลบออกได้ง่าย

ในสหรัฐฯ เองก็มีความเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับวิธีรับมือกับโมเดล AI ของจีน ซึ่งครองสัดส่วนการใช้งานโทเคนประมาณ 60% โดยบริษัทสหรัฐฯ บนแพลตฟอร์ม OpenRouter

• กลุ่มที่ต้องการควบคุม: บริษัทอย่าง OpenAI และ Anthropic ได้วิ่งเต้นให้รัฐบาลสหรัฐฯ ออกกฎควบคุมโมเดลราคาถูกจากจีน โดยให้เหตุผลว่าอาจส่งผลกระทบต่อรูปแบบธุรกิจของตน
• กลุ่มที่สนับสนุนการแข่งขัน: ในทางกลับกัน เดวิด แซคส์ ที่ปรึกษาด้าน AI ของทำเนียบขาว แย้งว่าควรปล่อยให้มีการแข่งขันอย่างเป็นธรรม และมองว่าสหรัฐฯ จะยังคงเป็นผู้นำตราบใดที่ไม่มีการสร้างกฎเกณฑ์ที่ไม่จำเป็นมาขัดขวางตัวเอง