บอร์ดกำกับดูแล Meta พบ AI ชั้นนำเลี่ยงวิจารณ์รัฐบาลที่จำกัดสิทธิ ชี้ความเสี่ยงอคติทางการเมือง

คณะกรรมการกำกับดูแลของ Meta (Meta’s Oversight Board) เปิดเผยผลการศึกษาชิ้นสำคัญที่พบว่าโมเดลปัญญาประดิษฐ์ (AI) จากบริษัทเทคโนโลยีชั้นนำ มีแนวโน้มที่จะหลีกเลี่ยงการวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลในประเทศที่ขึ้นชื่อเรื่องการจำกัดเสรีภาพในการพูด ซึ่งชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงที่อคติทางการเมืองอาจแทรกซึมเข้าไปในบริการ AI ที่มีผู้ใช้งานเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

รายละเอียดผลการศึกษา

การศึกษานี้ซึ่งถือเป็นครั้งแรกของคณะกรรมการฯ ที่มุ่งเน้นไปที่โมเดลภาษาขนาดใหญ่ (LLMs) ได้ทำการทดสอบโมเดล 10 ตัวจากผู้พัฒนารายใหญ่ รวมถึง Meta Platforms, Google, OpenAI, Anthropic และ DeepSeek ของจีน โดยป้อนคำสั่งให้สร้างเนื้อหาเชิงวิพากษ์วิจารณ์การเมืองใน 10 เขตอำนาจศาลที่แตกต่างกัน

คณะกรรมการฯ ได้แบ่งเขตอำนาจศาลออกเป็น 2 ประเภท คือ "เปิดกว้าง" (permissive) และ "จำกัดสิทธิ" (restrictive) โดยอ้างอิงจากการจัดอันดับของ Freedom House องค์กร NGO ที่เผยแพร่รายงาน "Freedom in the World" เป็นประจำทุกปี ผลการศึกษาพบว่า:

• โมเดล AI ปฏิเสธคำขอสร้างเนื้อหาวิจารณ์การเมืองเกี่ยวกับประเทศที่ "จำกัดสิทธิ" เช่น จีนและซาอุดีอาระเบีย ถึง 34%
• ในทางตรงกันข้าม อัตราการปฏิเสธสำหรับประเทศที่ "เปิดกว้าง" ซึ่งไม่มีกฎหมายลงโทษการวิจารณ์ดังกล่าว อยู่ที่เพียง 14%

Ad

นอกจากนี้ คณะกรรมการฯ ยังพบหลักฐานว่าโมเดล AI บางตัวอ้างถึงกฎเกณฑ์ที่ไม่มีอยู่จริงเพื่อเป็นเหตุผลในการปฏิเสธคำสั่ง และยังใช้กฎเกณฑ์ดังกล่าวอย่างไม่สม่ำเสมออีกด้วย

นัยยะต่ออุตสาหกรรมและนักลงทุน

ผลการค้นพบนี้ตอกย้ำถึงความท้าทายด้านธรรมาภิบาลและความเสี่ยงด้านชื่อเสียงที่บริษัทเทคโนโลยีต้องเผชิญในการพัฒนาและปรับใช้ AI การที่โมเดล AI สะท้อนกฎเกณฑ์การเซ็นเซอร์ของบางประเทศ อาจนำไปสู่การตรวจสอบด้านกฎระเบียบที่เข้มข้นขึ้น และส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของผู้ใช้งานและนักลงทุนในระยะยาว

ทางคณะกรรมการฯ ได้เรียกร้องให้บริษัท AI ดำเนินการวิเคราะห์ผลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนอย่างเป็นระบบ พร้อมทั้งเพิ่มความโปร่งใสในกระบวนการฝึกฝนและประเมินผลโมเดล AI ของตน ประเด็นนี้สอดคล้องกับการเคลื่อนไหวในอุตสาหกรรม โดยล่าสุด เดมิส ฮัสซาบิส ซีอีโอของ Google DeepMind ก็ได้ออกมาเรียกร้องให้มีการจัดตั้งหน่วยงานกำกับดูแล AI ในระดับสากล นำโดยสหรัฐฯ เพื่อตรวจสอบโมเดลขั้นสูงก่อนนำออกใช้งานจริง