Pakatan Nuklear AS-Arab Saudi Cetus Kebimbangan Mengenai Proliferasi Senjata

Satu pakatan kerjasama tenaga nuklear yang dicadangkan antara Amerika Syarikat dan Arab Saudi sedang mencetuskan kebimbangan di peringkat antarabangsa, berikutan laporan bahawa perjanjian itu mungkin membenarkan Riyadh untuk membangunkan keupayaan pengayaan uranium dan pemprosesan bahan api atom terpakai.

Langkah ini, yang menyimpang daripada sekatan ketat yang biasanya dikenakan oleh Washington, menimbulkan persoalan serius mengenai risiko proliferasi senjata nuklear di rantau yang sudah sedia tegang.

Syarat Perjanjian yang Dipertikai

Menurut dua sumber yang dipetik oleh Reuters, pentadbiran A.S. bersedia untuk menyerahkan perjanjian nuklear sivil kepada Kongres tanpa memasukkan apa yang dikenali sebagai "standard emas". Standard ini secara tradisinya melarang negara rakan kongsi daripada memperkaya uranium atau memproses semula plutonium, kedua-duanya merupakan laluan yang berpotensi untuk menghasilkan bahan gred senjata.

Ketiadaan perlindungan ini dijangka akan menimbulkan kebimbangan dalam kalangan sekutu A.S. di Timur Tengah, termasuk Israel. Ia juga mungkin menghadapi tentangan di Kongres A.S., di mana ahli-ahli parlimen sebelum ini menuntut kawalan ketat dikenakan ke atas sebarang perjanjian nuklear dengan Arab Saudi.

Motivasi di Sebalik Perjanjian

Bagi Arab Saudi, program tenaga nuklear adalah sebahagian daripada rancangan ekonomi Wawasan 2030 yang diterajui oleh Putera Mahkota Mohammed bin Salman. Matlamat utamanya adalah untuk mengurangkan pergantungan domestik terhadap minyak bagi penjanaan elektrik, sekali gus membolehkan lebih banyak minyak mentah dieksport.

• Tujuan Ekonomi: Tenaga atom boleh digunakan untuk proses intensif tenaga seperti penyahgaraman air dan penyaman udara, yang pada masa ini menggunakan kira-kira 1.4 juta tong minyak sehari pada bulan puncak.
• Geopolitik: Riyadh secara terbuka menyatakan bahawa jika musuh ketatnya, Iran, membangunkan senjata nuklear, Arab Saudi akan terpaksa mengikutinya. Ini meningkatkan lagi kebimbangan mengenai cita-cita nuklear kerajaan itu.

Ad

Bagi Amerika Syarikat, perjanjian ini menawarkan faedah strategik dan komersial. Ia akan meletakkan syarikat-syarikat A.S. di kedudukan utama untuk memenangi kontrak pembinaan loji tenaga nuklear Saudi yang lumayan. Selain itu, ia memberikan Washington pengawasan dan pemahaman terhadap program atom Riyadh, yang boleh membantu mengurangkan kebimbangan mengenai proliferasi.

Implikasi dan Pilihan Alternatif

Isu utama yang menjadi pertikaian ialah sama ada Washington akan bersetuju untuk membina kemudahan pengayaan uranium di bumi Arab Saudi. Walaupun perjanjian yang dicadangkan itu menyediakan laluan perundangan untuk kerjasama kitaran bahan api nuklear, ia tidak mewajibkan A.S. untuk memindahkan sebarang teknologi yang berkaitan.

Sekiranya rundingan dengan A.S. gagal, Arab Saudi mempunyai beberapa pilihan lain. Beberapa negara dengan industri nuklear yang mantap telah menyatakan minat untuk bekerjasama, termasuk:

• China: Melalui syarikat milik kerajaannya, China National Nuclear Corp (CNNC).
• Rusia: Firma nuklear negara Rosatom telah pun menandatangani perjanjian kerjasama awal dengan Riyadh.
• Korea Selatan dan Perancis juga dilihat sebagai calon yang berpotensi.

Pilihan rakan kongsi ini menunjukkan Arab Saudi mempunyai leverage yang signifikan dan tidak bergantung sepenuhnya kepada teknologi A.S., sekali gus merumitkan lagi landskap diplomatik dan keselamatan di rantau ini.