Ả Rập Xê Út xây dựng liên minh phòng thủ nhằm ngăn chặn nguy cơ chiến tranh

Trong bối cảnh ngày càng bị lôi kéo vào một cuộc xung đột không mong muốn, Ả Rập Xê Út đang xây dựng các liên minh phòng thủ khu vực với hy vọng ngăn chặn các đối thủ và đáp trả mạnh mẽ hơn trước các cuộc tấn công từ Iran và các lực lượng ủy nhiệm.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích và nhà ngoại giao được Reuters trích dẫn, những nỗ lực ban đầu nhằm thành lập một liên minh hàng hải đa quốc gia ở Biển Đỏ và một hiệp ước phòng thủ với Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan cho đến nay vẫn chưa thể ngăn chặn các cuộc tấn công. Động thái này cho thấy thế tiến thoái lưỡng nan của Riyadh: làm thế nào để vừa răn đe các cuộc tấn công, vừa bảo vệ tầm nhìn kinh tế đầy tham vọng mà không bị sa lầy vào một cuộc xung đột rộng lớn hơn trong khu vực.

Bối cảnh leo thang căng thẳng

Những tuần gần đây đã chứng kiến sự gia tăng các cuộc tấn công gây thiệt hại nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ quan trọng của Ả Rập Xê Út từ Yemen và Iraq, cũng như các cuộc tấn công vào tàu thuyền của nước này. Lực lượng Houthi ở Yemen, được Iran hậu thuẫn, đã chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 4 năm và mở một mặt trận phía nam chống lại vương quốc.

Theo Aziz al-Ghashian, một nhà phân tích tại Diễn đàn Quốc tế Vùng Vịnh, "Iran và các chi nhánh của họ cho rằng Ả Rập Xê Út sẽ không đáp trả. Họ hiểu sự kiềm chế về cơ bản là một sự chấp nhận bị nhắm mục tiêu." Điều này buộc Riyadh phải tìm cách cân bằng giữa việc răn đe và tránh leo thang thành một cuộc chiến toàn diện.

Các liên minh phòng thủ định hình

Để đối phó, Ả Rập Xê Út đã công bố hai sáng kiến chiến lược quan trọng:

Ad

• Hiệp ước phòng thủ với Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan: Được công bố tại thánh địa Mecca, thỏa thuận này mang trọng lượng biểu tượng của các quốc gia Hồi giáo cam kết bảo vệ lẫn nhau. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan cho biết về mặt kỹ thuật, hiệp ước này tương tự như Điều 5 của NATO, yêu cầu các bên tham vấn để xác định hình thức hỗ trợ.
• Liên minh hàng hải Biển Đỏ: Riyadh đang dẫn đầu nỗ lực thành lập một liên minh để bảo vệ hoạt động vận tải trên Biển Đỏ. Cho đến nay, 14 quốc gia trong khu vực đã tham gia, và dự kiến sẽ có thêm nhiều nước khác. Tuy nhiên, các quốc gia châu Âu vẫn đang cân nhắc do lo ngại có thể bị lôi kéo vào cuộc chiến ở Yemen.

Yasmine Farouk, giám đốc dự án tại Crisis Group, nhận định rằng các liên minh này là cách Ả Rập Xê Út "phát tín hiệu cho Iran rằng chúng tôi sẵn sàng đi xa hơn trên nấc thang ngoại giao trước khi vượt qua giới hạn."

Tác động và triển vọng thị trường

Thách thức lớn nhất đối với Ả Rập Xê Út vẫn là mặt trận Yemen. Các cuộc tấn công của Houthi cho thấy lỗ hổng của vương quốc trước chiến tranh bất đối xứng, gợi lại cuộc khủng hoảng năm 2019 khi sản lượng dầu của Ả Rập Xê Út giảm một nửa sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa.

Đối với các nhà đầu tư và thị trường năng lượng, sự ổn định của Ả Rập Xê Út là yếu tố then chốt. Bất kỳ sự leo thang xung đột nào cũng có thể gây ra biến động lớn cho giá dầu toàn cầu và làm gián đoạn các kế hoạch cải cách kinh tế sâu rộng của vương quốc. Các liên minh phòng thủ mới này là một phép thử chiến lược của Riyadh nhằm điều hướng một bối cảnh địa chính trị đầy rủi ro, cân bằng giữa răn đe và giảm leo thang.