Story
Mảnh tên lửa SpaceX va vào Mặt Trăng, dấy lên lo ngại về rác không gian
Một mảnh tên lửa đã ngừng hoạt động của SpaceX đã va chạm với Mặt Trăng vào sáng sớm thứ Tư, theo xác nhận của các nhà thiên văn học. Vụ va chạm không chủ ý này cung cấp một cơ hội nghiên cứu hiếm có nhưng đồng thời cũng nêu bật vấn đề ngày càng gia tăng về rác không gian khi các hoạt động thương mại và chính phủ trên Mặt Trăng dự kiến sẽ tăng tốc trong thập kỷ tới.
Chi tiết vụ va chạm
Vật thể này là tầng thứ hai của tên lửa Falcon 9, được phóng vào tháng 1 năm 2025 để đưa một tàu đổ bộ của Firefly Aerospace lên Mặt Trăng. Theo hãng tin Reuters, vật thể có kích thước bằng một chiếc xe buýt, nặng 4 tấn, đã đâm vào bề mặt Mặt Trăng với tốc độ 8.690 km/h (5.400 dặm/giờ) vào khoảng 2:35 sáng theo giờ ET.
Do không có tàu vũ trụ nào ở vị trí thuận lợi để ghi lại hình ảnh cận cảnh, các quan sát được thực hiện từ Trái Đất. Kính viễn vọng Rất Lớn (Very Large Telescope) của Đài thiên văn Nam Âu (ESO) tại Chile đã phát hiện ra chùm bụi và khí bốc lên từ vụ va chạm.
- Một phát ngôn viên của ESO xác nhận đã phát hiện các vạch quang phổ của khí natri và lithium trong chùm vật chất, kéo dài từ 5-10 phút sau va chạm.
- Các nhà thiên văn học tin rằng natri có nguồn gốc từ đất Mặt Trăng, trong khi lithium có thể đến từ chính thân tên lửa. Dữ liệu này giúp các nhà khoa học hiểu thêm về thành phần của bề mặt Mặt Trăng.
Bối cảnh và ý nghĩa
SpaceX cho biết vụ va chạm là ngoài ý muốn. Thông thường, các tầng tên lửa như vậy sẽ rơi trở lại bầu khí quyển Trái Đất và bốc cháy. Tuy nhiên, do nhiệm vụ lên Mặt Trăng đòi hỏi nhiều lực đẩy hơn, tầng tên lửa này đã bị bỏ lại trong một quỹ đạo không ổn định.
AdBà Julianna Scheiman, giám đốc các chương trình khoa học NASA và Dragon của SpaceX, giải thích rằng "sự kết hợp giữa hoạt động của mặt trời và các lực hấp dẫn đã đưa nó vào một con đường hướng tới Mặt Trăng." Vụ va chạm này không gây nguy hiểm, nhưng nó nhấn mạnh sự thiếu kiểm soát đối với các phần cứng vũ trụ sau khi hoàn thành nhiệm vụ.
Đây không phải là lần đầu tiên một vật thể nhân tạo đâm vào Mặt Trăng. Một tầng tên lửa của Trung Quốc đã rơi xuống Mặt Trăng vào năm 2022. Trước đó, NASA đã chủ ý cho các tầng tên lửa đâm vào Mặt Trăng trong những năm 1970 và 2009 để nghiên cứu các tác động địa chấn và thành phần vật chất, dẫn đến phát hiện quan trọng về băng nước.
Tác động đến ngành vũ trụ
Vụ việc này làm dấy lên các cuộc thảo luận về việc quản lý rác không gian, một vấn đề ngày càng trở nên cấp thiết. Với chương trình Artemis trị giá hàng tỷ đô la của NASA nhằm mục đích xây dựng một căn cứ trên Mặt Trăng và đưa các phi hành gia trở lại đây, việc các mảnh rác không gian không thể kiểm soát va vào các tài sản trên Mặt Trăng là một rủi ro đáng kể.
Theo bà Scheiman, NASA và SpaceX đang thảo luận về các phương pháp để ngăn chặn các vụ va chạm tương tự trong tương lai. Đối với các nhà đầu tư và các công ty trong lĩnh vực không gian, việc phát triển các quy định và công nghệ để xử lý rác không gian sẽ là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự bền vững và an toàn của các hoạt động thương mại trên Mặt Trăng và xa hơn nữa.