Vụ kiện Meta: Chứng minh AI sa thải bạn là một cuộc chiến pháp lý đầy cam go

Một vụ kiện mới chống lại Meta Platforms (META) cáo buộc công ty đã dựa vào các công cụ AI mang tính phân biệt đối xử để lựa chọn nhân viên cho các đợt sa thải gần đây. Vụ việc này đã làm nổi bật những rào cản pháp lý đáng kể mà người lao động phải đối mặt khi kiện các nhà tuyển dụng về việc sử dụng công nghệ mới, bao gồm cả việc chứng minh cách thức AI thực sự được áp dụng.

Cáo buộc và phản hồi từ Meta

Theo đơn kiện được Reuters ghi nhận, 26 nhân viên cho rằng họ bị nhắm mục tiêu sa thải vì có tình trạng khuyết tật hoặc đã nghỉ phép y tế và gia đình. Họ cáo buộc rằng trong quá trình lựa chọn cắt giảm nhân sự, Meta đã tham khảo các công cụ AI theo dõi năng suất và việc sử dụng token AI (một thước đo mức độ nhân viên sử dụng các công cụ AI), gây bất lợi cho những người vắng mặt vì lý do sức khỏe hoặc chăm sóc người thân.

Các công cụ được đề cập trong đơn kiện bao gồm một trợ lý mô hình ngôn ngữ lớn có tên "Metamate", một hệ thống theo dõi thông tin liên lạc và tài liệu của nhân viên, cùng một điểm số năng suất được thu thập từ việc quét các lần gõ phím, nội dung màn hình, email và lịch sử trình duyệt.

Về phía mình, Meta khẳng định trong các hồ sơ tòa án rằng con người đã đưa ra tất cả các quyết định cuối cùng liên quan đến đợt sa thải gần 8.000 nhân sự được công bố đầu năm nay. Công ty cũng phủ nhận việc sử dụng mức độ tương tác với AI làm cơ sở để xác định nhân viên bị sa thải hoặc để đánh giá hiệu suất công việc.

Rào cản pháp lý và thách thức chứng minh

Ad

Thẩm phán Quận Hoa Kỳ William Orrick đã chỉ ra một trở ngại cơ bản đối với các nguyên đơn: "họ không ở trong phòng khi sự việc xảy ra." Điều này có nghĩa là người lao động thường không thể thu thập bằng chứng trực tiếp về hành vi sai trái để có thể nhanh chóng giành chiến thắng tại tòa.

Do thiếu bằng chứng từ phía nguyên đơn để bác bỏ các tuyên bố của Meta, thẩm phán Orrick đã từ chối ban hành lệnh cấm tạm thời nhằm ngăn chặn công ty hoàn tất việc chấm dứt hợp đồng. Tuy nhiên, tòa án vẫn sẽ xem xét một lệnh cấm sơ bộ trong phiên điều trần dự kiến vào ngày 24 tháng 8. Thẩm phán Orrick cho biết ông có thể thay đổi quyết định nếu các nguyên đơn đưa ra được bằng chứng "về việc liệu AI có được sử dụng và bằng cách nào một cách không phù hợp hay không."

Vai trò của thỏa thuận trọng tài

Vụ kiện này cũng cho thấy một rào cản pháp lý phổ biến khác: các thỏa thuận trọng tài. Giống như phần lớn người lao động tại Hoa Kỳ, các nguyên đơn đã ký thỏa thuận giải quyết tranh chấp thông qua trọng tài, một quy trình riêng tư thay vì đưa ra tòa án công khai. Điều này ngăn cản họ khởi kiện tập thể, đưa vụ việc ra trước bồi thẩm đoàn, hoặc thúc đẩy một thỏa thuận dàn xếp trị giá hàng triệu đô la một cách công khai.

Các chuyên gia pháp lý cho rằng những rào cản này, bao gồm cả tính bảo mật của quy trình trọng tài, là lý do tại sao làn sóng các vụ kiện về việc sử dụng AI tại nơi làm việc vẫn chưa thực sự bùng nổ, mặc dù công nghệ này ngày càng trở nên phổ biến. Vụ kiện chống lại Meta, dù chỉ đang tìm kiếm một biện pháp cứu trợ tạm thời, vẫn được xem là một trường hợp hiếm hoi và đáng chú ý.