Story
Bernstein: AI Vừa Nâng Cao Hiệu Quả Thị Trường, Vừa Gia Tăng Rủi Ro Biến Động Cực Đoan
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp các thị trường tài chính trở nên hiệu quả hơn ở nhiều lĩnh vực, nhưng cũng đồng thời tạo ra những rủi ro mới có thể khuếch đại sự biến động và các đợt sai lệch giá trên thị trường, theo một ghi chú nghiên cứu từ Bernstein.
Cải thiện hiệu quả và quy trình phân tích
Ở cấp độ doanh nghiệp, AI đang nâng cao hiệu quả thị trường bằng cách xử lý các báo cáo tài chính, hồ sơ pháp lý và các bộ dữ liệu thay thế nhanh hơn so với các nhà phân tích con người. Điều này giúp thu hẹp khoảng cách thông tin, cải thiện quá trình khám phá giá và giảm mức độ bất ngờ về lợi nhuận khi dự báo của các nhà phân tích hội tụ nhanh hơn với kết quả thực tế.
Ngoài khả năng phân tích nhanh hơn, AI cũng đang định hình lại quy trình nghiên cứu. Các quy trình làm việc tự động giúp cắt giảm thời gian cần thiết để xem xét báo cáo thu nhập, cập nhật mô hình tài chính và bắt đầu theo dõi một cổ phiếu mới, cho phép các nhà phân tích bao quát được nhiều công ty hơn.
Theo Bernstein, phạm vi bao phủ các cổ phiếu vốn hóa nhỏ tại các thị trường mới nổi đã tăng mạnh trong năm qua. Xu hướng này có thể làm giảm phần bù định giá vốn thường gắn liền với các cổ phiếu ít được nghiên cứu.
Rủi ro mới từ giao dịch đồng bộ
AdTuy nhiên, việc áp dụng ngày càng nhiều các mô hình AI tương tự nhau có thể tạo ra những điểm yếu mới. Khi nhiều nhà đầu tư cùng dựa vào các công cụ tương đồng được huấn luyện trên các bộ dữ liệu chồng chéo, các tín hiệu giao dịch có thể trở nên ngày càng đồng bộ.
Điều này khuyến khích các vị thế tập trung (crowded positions) và làm cho các đợt đảo chiều của thị trường trở nên nghiêm trọng hơn trong các giai đoạn căng thẳng. Báo cáo của Bernstein chỉ ra các sự kiện thị trường gần đây để minh họa cho những rủi ro này, bao gồm việc tất toán các giao dịch chênh lệch lãi suất đồng Yên (yen carry trade) vào tháng 8 năm 2024 và các trường hợp thông tin sai lệch do AI tạo ra đã nhanh chóng làm dịch chuyển thị trường chứng khoán Hoa Kỳ.
Vòng lặp phản hồi và "rủi ro đuôi"
Một vấn đề khác được các nhà phân tích mô tả là "vấn đề về tính phản thân" (reflexivity problem). Theo đó, các khuyến nghị do AI tạo ra ngày càng ảnh hưởng đến hành vi của nhà đầu tư, đẩy giá theo những cách củng cố cho các kết quả đầu ra của mô hình trong tương lai. Vòng lặp phản hồi này có thể củng cố các giao dịch theo đà, tăng sự tập trung của thị trường và tạo ra các mức định giá cực đoan hơn.
Nhìn chung, các phát hiện cho thấy AI có khả năng làm giảm sự thiếu hiệu quả trung bình của thị trường thông qua việc nghiên cứu và thực thi tốt hơn. Tuy nhiên, nó cũng làm tăng xác suất xảy ra các đợt sai lệch giá lớn hơn trong các giai đoạn thị trường căng thẳng, dẫn đến rủi ro đuôi (tail risk) lớn hơn.