Bernstein ชี้ AI เป็นดาบสองคม: เพิ่มประสิทธิภาพตลาด แต่ก็เพิ่มความเสี่ยงรุนแรง

ปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังทำให้ตลาดการเงินมีประสิทธิภาพมากขึ้นในหลายด้าน แต่ในขณะเดียวกันก็กำลังสร้างความเสี่ยงใหม่ๆ ที่อาจขยายความผันผวนและความคลาดเคลื่อนของตลาดให้รุนแรงขึ้น ตามบันทึกการวิจัยล่าสุดจาก Bernstein

AI ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพตลาด

ในระดับบริษัท AI กำลังเพิ่มประสิทธิภาพของตลาดโดยการประมวลผลข้อมูลสำคัญได้เร็วกว่ามนุษย์ เช่น รายงานผลประกอบการ เอกสารที่ยื่นต่อหน่วยงานกำกับดูแล และข้อมูลทางเลือก (alternative datasets) สิ่งนี้ช่วยลดช่องว่างของข้อมูล ปรับปรุงการค้นพบราคา (price discovery) และลดขนาดของผลประกอบการที่ผิดคาด เนื่องจากประมาณการของนักวิเคราะห์จะปรับเข้าใกล้ผลลัพธ์จริงได้รวดเร็วยิ่งขึ้น

นอกเหนือจากการวิเคราะห์ที่รวดเร็วขึ้นแล้ว AI ยังกำลังเปลี่ยนโฉมกระบวนการวิจัยอีกด้วย

• กระบวนการทำงานอัตโนมัติ: ช่วยลดเวลาที่ใช้ในการตรวจสอบผลประกอบการ อัปเดตแบบจำลองทางการเงิน และการเริ่มวิเคราะห์หุ้นใหม่ๆ ทำให้นักวิเคราะห์สามารถติดตามบริษัทได้จำนวนมากขึ้น
• ขยายขอบเขตการวิเคราะห์: การวิเคราะห์หุ้นขนาดเล็กในตลาดเกิดใหม่ (emerging market small caps) เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงปีที่ผ่านมา ซึ่งเป็นแนวโน้มที่อาจช่วยลดส่วนต่างมูลค่า (valuation premium) ของหุ้นที่ขาดการวิเคราะห์ในอดีต

ความเสี่ยงใหม่ที่อาจขยายความผันผวน

Ad

อย่างไรก็ตาม การใช้โมเดล AI ที่คล้ายคลึงกันในวงกว้างอาจสร้างจุดอ่อนใหม่ๆ ขึ้นมาได้ เมื่อนักลงทุนจำนวนมากพึ่งพาเครื่องมือที่คล้ายกันซึ่งฝึกฝนจากข้อมูลที่ทับซ้อนกัน สัญญาณการซื้อขายอาจจะเกิดขึ้นพร้อมกันมากขึ้น ส่งผลให้เกิดการกระจุกตัวของโพสิชัน (crowded positions) และทำให้การกลับตัวของตลาดรุนแรงขึ้นในช่วงที่ตลาดมีความเครียด

บทวิเคราะห์ได้ชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงเหล่านี้จากเหตุการณ์ในตลาดล่าสุด เช่น การปิดสถานะ yen carry trade ในเดือนสิงหาคม 2024 และกรณีข้อมูลเท็จที่สร้างโดย AI ซึ่งส่งผลกระทบต่อราคาหุ้นสหรัฐฯ ในช่วงสั้นๆ สิ่งเหล่านี้เป็นตัวอย่างว่ากลยุทธ์อัตโนมัติและเนื้อหาสังเคราะห์สามารถเร่งความผันผวนได้รวดเร็วกว่าที่ตลาดจะตรวจสอบข้อมูลใหม่ได้ทัน

อีกประเด็นหนึ่งคือสิ่งที่นักวิเคราะห์เรียกว่า "ปัญหาการสะท้อนกลับ" (reflexivity problem) ซึ่งคำแนะนำที่สร้างโดย AI มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมของนักลงทุนมากขึ้นเรื่อยๆ และผลักดันราคาในลักษณะที่ตอกย้ำผลลัพธ์ของโมเดลในอนาคต วงจรป้อนกลับนี้อาจเสริมความแข็งแกร่งให้กับการซื้อขายตามแนวโน้ม (momentum trades) เพิ่มการกระจุกตัวของตลาด และสร้างมูลค่าที่สูงหรือต่ำกว่าปกติอย่างสุดขั้วได้

บทสรุปสำหรับนักลงทุน

โดยสรุปแล้ว ผลการวิเคราะห์ชี้ว่า AI มีแนวโน้มที่จะลดความไร้ประสิทธิภาพโดยเฉลี่ยของตลาดผ่านการวิจัยและการดำเนินการที่ดีขึ้น แต่ในขณะเดียวกันก็เพิ่มโอกาสที่จะเกิดความคลาดเคลื่อนรุนแรงในช่วงที่ตลาดมีความผันผวนสูง ผลลัพธ์ที่ได้คือ ประสิทธิภาพโดยเฉลี่ยที่สูงขึ้น แลกมากับความเสี่ยงหางยาว (tail risk) ที่มากขึ้น