Toàn cảnh ngành năng lượng Iran và đảo Kharg trong bối cảnh căng thẳng

Giá dầu đã tăng vọt trong bối cảnh căng thẳng với Iran leo thang, đặc biệt sau khi xuất hiện các thông tin chưa được kiểm chứng về một cuộc tấn công vào trung tâm dầu mỏi Kharg Island. Diễn biến này đặt ra câu hỏi về sự ổn định của cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng của quốc gia thành viên OPEC này.

Căng thẳng xoay quanh đảo Kharg

Đảo Kharg là một cơ sở hạ tầng chiến lược, xử lý tới 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran trước chiến tranh. Hòn đảo nằm cách bờ biển Iran 26 km (16 dặm) và cách Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng, khoảng 483 km (300 dặm) về phía tây bắc.

Theo Reuters, căng thẳng gần đây bùng phát sau một bài đăng được cho là do AI tạo ra của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong đó tuyên bố trung tâm dầu mỏ Kharg đã bị phá hủy. Tuy nhiên, một quan chức Iran đã gọi tuyên bố này là "nực cười", và một quan chức Mỹ sau đó khẳng định quân đội nước này không nhắm mục tiêu vào Kharg Island. Hamid Bovard, Giám đốc điều hành của Công ty Dầu khí Quốc gia Iran, cho biết hoạt động tại Kharg vẫn bình thường.

Một cuộc tấn công thực sự vào Kharg sẽ gây thêm áp lực nặng nề lên ngành dầu mỏ và nền kinh tế Iran, vốn đã chịu ảnh hưởng từ lệnh phong tỏa của Mỹ. Chính quyền Iran đã nhiều lần cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào vào hòn đảo này đều có thể gây ra leo thang trong khu vực.

Năng lực sản xuất và xuất khẩu dầu

Ad

Iran là nhà sản xuất lớn thứ ba trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Các mỏ dầu và cơ sở hạ tầng chính của nước này tập trung ở các tỉnh phía tây nam.

• Sản lượng dầu thô: Theo các nguồn tin thứ cấp của OPEC, Iran đã bơm 2,48 triệu thùng mỗi ngày (bpd) trong tháng 7, tương đương khoảng 2,5% sản lượng dầu toàn cầu.
• Xuất khẩu: Theo dữ liệu từ Kpler, trong tháng 8, Iran chỉ xếp dỡ 251.000 bpd dầu thô. Lượng dầu dự trữ tại đảo Kharg đã giảm 550.000 thùng xuống còn 19,45 triệu thùng.
• Khách hàng chính: Các nhà máy lọc dầu tư nhân của Trung Quốc là những người mua chính. Mặc dù Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt, Iran vẫn sử dụng các chiến thuật như chuyển dầu giữa các tàu trên biển để che giấu nguồn gốc hàng hóa.

Trữ lượng khí đốt và các rủi ro

Iran sở hữu một phần của mỏ khí đốt South Pars ngoài khơi, nơi chiếm khoảng một phần ba trữ lượng khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới. Nước này chia sẻ mỏ khí này với Qatar, một nhà xuất khẩu lớn.

Do các lệnh trừng phạt và hạn chế kỹ thuật, phần lớn khí đốt mà Tehran sản xuất từ South Pars được dùng cho tiêu dùng trong nước. Theo Diễn đàn các nước xuất khẩu khí đốt, sản lượng khí đốt của Iran năm 2024 đạt 276 tỷ mét khối, trong đó 94% được tiêu thụ nội địa. Các cơ sở sản xuất tại mỏ South Pars cũng đã từng là mục tiêu của các cuộc tấn công, cho thấy sự脆弱 của chúng trước các xung đột địa chính trị.